Suzanne
Het is al tijd om de laatste dagen af te tellen, en stiekem vind ik dat jammer. Ik kom nog steeds nieuwe uitdagingen tegen, nu voel ik bijvoorbeeld hoe het is om in Selena's schoenen te staan. Deze week besteed ik veel tijd bij vrienden en familie en andere mensen vragen om rekening met mijn project te houden is geen eitje. Vooral niet rond pasen. Zelfs het verzoek om niets voor mij te kopen en me mijn eigen eten, drinken en zeep te laten regelen, valt niet altijd goed.

Door mijn huisgemaakte kaas te presenteren heb ik wel wat positieve gevoelens weten los te maken én een persoonlijke doel bereikt. Twee dagen later vond ik in Nederland in papier verpakte kaas en was de kaascrisis definitief verleden tijd. Een uitgebreid paasontbijt dat ik via ToGoodToGo van een hotelbuffet mocht inladen in een kartonnen doosje, maakte mijn week al helemaal goed.

Terugkijkend op de afgelopen weken ben ik geschrokken van hoeveel plastic ik gebruikte. Ik wilde dit project beginnen als een aanklacht tegen het systeem. Niet om mensen te vragen plastic te laten liggen, maar om te laten zien dat het in de wereld die wij hebben opgebouwd verdomd lastig is. Grotendeels is dat waar, maar ondertussen heb ik ook de andere kant van het verhaal ontdekt. Het plasticvrije leven is niet altijd duur of moeilijk. Verse producten, rijst, pasta en de meeste dranken zijn met een beetje moeite plasticvrij te krijgen. Het enige wat ik daarvoor nodig had, was een aanleiding om er actief naar te zoeken. Genoeg laaghangend fruit dus. Dat zal ik ook in mijn koopgedrag meenemen nadat dit project afloopt.

Mijn angsten voor verhongering waren wel terecht. Ik ben een kilo afgevallen. Misschien valt een kilo mee, maar het laat wel zien dat er niet veel plasticvrij ongezond eten te vinden is. Na een paar weken had ik zelfs zo’n behoefte aan iets ongezonds dat ik ter compensatie energiedrank begon te drinken. Er zijn nog genoeg andere kleine dingen, zoals het frisse gevoel van tandpasta en de yoghurt rechtstreeks uit de supermarkt kopen, die ik mis en die maken dat ik de laatste dagen aftel. 

Selena
Een maand geen plastic. Toen Suzanne me vroeg om mee te doen stemde ik gelijk toe. Het is goed voor het milieu en I like a challenge, dus waarom niet? Nou, de eerste twee weken waren tricky. Overal ligt het zondigen op de loer: een chipje snaaien tijdens een feest, een koffietje drinken bij een vriendin. De balans vinden was soms moeilijk. Waar trek je immers de grens tussen wat wel en wat niet binnen jouw verantwoordelijkheid valt? Ondanks het zoeken waren er meteen zichtbare resultaten. Het is bizar om te zien hoeveel plastic je in je eentje kan besparen op korte tijd. Om vervolgens te bedenken dat de meeste mensen dagelijks zo veel plastic niét besparen, is surrealistisch. 

Om dit project door te zetten zou het fijn zijn contact te hebben met mensen met soortgelijke levensstijlen. Dit project was onmogelijk geweest als ik geen tips en tricks had kunnen uitwisselen met Suzanne. Pogingen om mijn leefomgeving te inspireren om mee te doen waren weinig succesvol. Ik merkte dat veel mensen denken dat hun impact te klein is om het de moeite waard te laten zijn. En ergens begrijp ik dat heel goed, want grote bedrijven als Unilever en Coca-Cola hebben veel meer macht dan wij. Toch creëert vraag aanbod en bovenal creëert het vermijden van plastic peace of mind. Het geeft voldoening om ergens je best voor te doen en niet "hersenloos" te consumeren. 

Het grotere bewustzijn over waar producten vandaan kwamen en wat er precies in zat, maakte dat ik meer plezier had van wat ik wél kon gebruiken. Seizoensproducten, bijvoorbeeld, zijn minder vaak in plastic verpakt omdat lokale producten minder ver hoeven te reizen. Aankomende tijd ga ik proberen steeds meer een no waste policy te hanteren in mijn huis. Volgende week zou ik graag een wormenhotel maken. Met de zegen van mijn huisgenoot, natuurlijk.

beeld je in...

Je had altijd graag zelf kinderen gehad, maar hebt nooit de vrouw kunnen vinden die met jou aan dat avontuur wou beginnen. Op een dag las je dat er een tekort was aan spermadonors. Langs die weg heb je dan toch enkele biologische nakomelingen voortgebracht. Hoewel je het spijtig vindt dat je ze niet zelf kan opvoeden en zien opgroeien, heb je besloten dat het het beste is dat ze hun wettelijke vader als enige vader zien. Je wilt dus anoniem blijven.

Of een ander verhaal:

Je ouders zijn getrouwd toen je drie was. Op de vroegste foto’s die er van jou zijn, staat enkel je moeder. Als je hiernaar vraagt, klinkt het antwoord als een uitvlucht: vader was vaak weg voor het werk. De verschrikkelijke waarheid is dat je moeder seksueel misbruikt is, jij bent het resultaat. Die waarheid willen ze jou besparen en zelf ook liefst vergeten.

“Shame and scandal in the family” is van alle tijden. Met een beetje creativiteit zijn er een hoop manieren te bedenken waarop de leden van een gezin niet de verwachte biologische relatie met elkaar hebben. Adoptie, ei- of zaadceldonatie, nieuw samengestelde gezinnen enzovoort zorgen gelukkig zelden nog voor schandaal. Ook over promiscuïteit, al dan niet in het geheim, zijn de meningen soms verdeeld. Het eindresultaat is hetzelfde: een kind of ouder stelt zich vragen over hun biologische relatie. Dan rijst natuurlijk de vraag wat je daarmee doet.

De vanzelfsprekende oplossing is het gewoon te vragen. Maar als je denkt dat iemand je niet de waarheid verteld heeft, dat gaat hun antwoord op jouw vraag vermoedelijk evenmin vertrouwen inboezemen. Erger nog, aan je ouders of partner vragen of ze je hebben voorgelogen kan jullie relatie ernstig beschadigen.

DNA-testen

Een meer betrouwbare oplossing zijn ouderschapstesten gebaseerd op DNA. Zo’n test kost nog maar een paar honderd euro en in principe kan je die zelfs in het geheim doen zonder je familiale relaties in gevaar te brengen. Dan botsen we natuurlijk op morele en legale kwesties. Volgens professor Swennen kan je in België vrij een ouderschapstest laten doen, maar alle betrokkenen moeten hun toestemming geven. Je mag dus niet zomaar in het geheim staaltjes laten testen. In sommige gevallen kan het gerecht wel tussenbeide komen: “De familierechtbank kan een test bevelen in een procedure om het ouderschap vast te stellen, maar men kan niemand dwingen daadwerkelijk mee te werken. De rechtbank kan wel uit een ongegronde weigering afleiden dat iemand iets te verbergen heeft en bijvoorbeeld besluiten dat hij dan wel de verwekker moet zijn. De rechtbank kan dan – zonder de toestemming van de betrokkene – wel een DNA-test bevelen op een patiënt die buiten bewustzijn is (dement of in coma) en op een lijk (en zelfs: een lijk laten opgraven).”

Als je het met je eigen geweten kan verzoenen, kan je wel naar het buitenland trekken. De regels verschillen van land tot land, dus kan je een test laten doen in een land waar de regels minder strikt zijn. Aan zo’n vrijwillige test kan wel geen enkel juridisch gevolg verbonden worden.

brandende vragen

Het verlangen om de waarheid te kennen over je familie is heel begrijpelijk. De anonieme donorvader en de misbruikte moeder hebben natuurlijk een ander perspectief. Hebben kinderen het recht om hun biologische ouders te kennen? Of primeert het recht op privacy of persoonlijke autonomie van de ouders? Professor Swennen laat ons weten dat de Europese rechtspraak inderdaad een recht toekent aan kinderen om hun biologische ouders te kennen. Dit botst momenteel wel met de bescherming van anonieme donoren die in België bestaat.

Nu ons ethisch kompas goed en wel verward is, wordt het tijd voor een laatste scenario: een vader ontdekt dat het kind dat hij opvoedt niet het zijne is. Kan hij zich aan zijn wettelijke plichten als ouder onttrekken? Dit is mogelijk volgens professor Swennen, maar niet vanzelfsprekend. Ten eerste moet de ouderschapstest aan hoge kwaliteitseisen voldoen, dus best afgenomen zijn door een universitair centrum. Ook moet de vader zijn vaderschap voor de rechtbank betwisten binnen het jaar na de ontdekking van de waarheid. Dan nog kan de rechtbank oordelen dat hij de wettelijke vader blijft als hij zich lang als vader heeft gedragen.

Het lijkt erop dat biologisch ouderschap een onderwerp is waarbij mensen soms benadeeld, gefrustreerd of teleurgesteld zullen achterblijven. Misschien moeten we verplichte DNA-testen invoeren voor de hele bevolking om dit probleem uit de wereld helpen. Dan kunnen we, met de staat als grote broer, op weg naar een brave new world.

Sinds 1986 heeft Vlaanderen een decreet dat de integratie van kunst in gebouwen van openbare diensten en van door de overheid gesubsidieerde inrichtingen, verenigingen en instellingen, regelt. Een klein percentage van de bouwkosten moet zo worden besteed aan het integreren van een kunstwerk. Dit kunstwerk moet deel uitmaken van het gebouw en mag dus niet verwijderd kunnen worden. De bouwheer hoort een levend kunstenaar aan te wijzen die vervolgens zijn opdracht zal uitvoeren. Een goed voorbeeld hiervan is de sculpturale arm, reikend naar de hemel op het binnenplein van de bibliotheek van Humane Wetenschappen. Touch the clouds van Luk Van Soom Is een bronzen beeld uit 2007. Het is gebaseerd op een van de meest gekende schilderingen uit de geschiedenis van de barok: Michelangelo’s Schepping van Adam, een fresco dat al eeuwen het plafond in de Sixtijnse kapel siert. Twee vingers, amper verwijderd van elkaar, vlak voor het begin van alle bestaan. Letterlijk reikt Adam naar God om van hem de levensvonk te ontvangen. Maar figuurlijk zien we de mens die streeft naar het goddelijke.

Luk Van Soom beeldhouwde enkel de essentie: een reikende arm en een verlangende blik vol beloftes. Vanuit één standpunt is het een perfecte driedimensionale kopie van zijn inspiratiebron. Maar door de verandering van locatie verandert ook de context van het beeld. Van religie is geen sprake meer. God wordt vervangen door lucht, wolken en hemellichamen. De Sixtijnse kapel wordt een universiteit. Nu streeft het naar kennis. Kennis in zijn complete aanwezigheid die onmogelijk te vatten is, net als de wolken waar Adam naar reikt. Het is er altijd, vlak boven ons hoofd, vlak onder onze neus. Nooit volledig te doorgronden. Net zoals een visnet nooit de zee kan vatten, maar enkel de vis. Desalniettemin blijven we steeds meer kennis verzamelen. We zijn opzoek naar een homo universalis, een die we enkel creëren in de ideale droom.

wist je dat…

Wie goed oplet zag het misschien al. Zeer merkwaardig is de tweeslachtigheid van het beeld. Aan de voorkant zien we Adam, maar als we om het beeld heen lopen veranderen zijn korte haren in lange lokken. Ondanks dat Van Soom teruggrijpt naar de barok, laat hij ook zijn hedendaagse kant zien. Gelukkig kunnen vrouwen vandaag studeren en hebben ze evenveel recht op kennis als ieder ander. Althans in België. Maar om geen overhaaste conclusies te trekken kan het natuurlijk ook dat er iets misging bij de kapper.

Het begrip 'burgerschapseducatie' wordt in hedendaagse debatten op regelmatige basis bovengehaald. Een kleine zoektocht op het internet levert de volgende definitie op: het "biedt leerlingen kennis, vaardigheden en inzicht aan om geïnformeerde burgers te worden die zich bewust zijn van hun rechten, plichten en verantwoordelijkheden." Het klinkt misschien vanzelfsprekend dat kinderen die het onderwijs doorlopen, dit automatisch in hun rugzakje meekrijgen om het de rest van hun leven met zich mee te dragen. Toch is de realiteit complexer en dient deze burgerschapsvorming meer expliciet in het curriculum opgenomen te worden.

Zo kondigde Universiteit Antwerpen onlangs aan dat ze haar studenten wil opleiden tot bekwame hooggeschoolden die “naast professionele verantwoordelijkheden ook een maatschappelijke rol kunnen opnemen”. Vanaf het academiejaar 2019-2020 zal hierop ingezet worden door middel van een korf van verbredende vakken, die geïntegreerd zullen worden in alle bacheloropleidingen. Meer daarover in dwars 122, voor nu focussen we op de voorgaande onderwijsstadia.

de eerste stappen

Ook scholen in verschillende landen hebben immers de opdracht hun leerlingen klaar te stomen voor een actieve deelname aan de maatschappij, al dan niet expliciet opgelegd ‘van bovenaf’. Allemaal makkelijk gezegd, maar hoe komt deze fameuze burgerschapsvorming tot stand? In Vlaanderen zijn scholen dan wel bij wet verplicht hiervoor inspanningen te leveren, maar hoe ze hieraan invulling geven verschilt van school tot school. Het Gemeenschapsonderwijs (GO!) nam de voortrekkersrol op zich voor de verankering van ‘burgerschap’ in het curriculum, door vanaf september 2018 hierover een specifiek vak uit te rollen over heel Vlaanderen. Ook Hilde Crevits, minister van Onderwijs, ijverde al voor extra aandacht voor burgerschap in de nieuwe eindtermen.

De eerste kinderstappen zijn met andere woorden gezet op het pad der volwassenwording van de burgerschapseducatie. Eens over de landsgrenzen heen kijken, en wie weet wel leentjebuur spelen, kan onder het mom van ‘ken je buren’ (in Antwerpen met haar beduidend aantal Nederlandse studenten vrij letterlijk te nemen), onze kijk op de zaak alleen maar ten goede komen.

gluren bij de noorderburen

Bij onze noorderburen zijn scholen sinds 2006 wettelijk verplicht om een bijdrage te leveren aan ‘burgerschapsvorming’, waaronder de persoonlijke, sociale en maatschappelijke vorming van hun leerlingen begrepen wordt. Een decennia later werd er aan de alarmbel getrokken door de inspectie en Onderwijsraad: de burgerschapseducatie bleek een moeilijke puber te zijn, die zonder duidelijke doeleinden en een samenhangend aanbod navenant gedrag begon te vertonen. Er was nood aan discipline en duidelijkheid. Hieraan werd gehoor gegeven door een wetsvoorstel op tafel te toveren met aangescherpte doelstellingen, dat het burgerschapsonderwijs terug op de rails moet krijgen.

Aanleiding genoeg voor Leo Pauw, als pedagoog al ruim dertig jaar actief in het onderwijs en de onderwijsadvisering, om in zijn pen te kruipen voor het essay ‘Burgerschapsvorming op weg naar volwassenheid’. Het boekje biedt “een grondige analyse op basis van meer dan tien jaar ervaring in praktijk, én geeft richting aan een hoopvol perspectief voor dit ‘lastige’ onderdeel van de vorming van onze jeugd”, voor iedereen die geïnteresseerd is in de thematiek van burgerschap, gaande van leraren, schoolleiders, jongerenwerkers, wijkagenten, pedagogisch medewerkers, onderzoekers tot schoolbestuurders. Als Belg vormden de niet uitgelegde afkortingen PO, VO, SO en MBO tijdens het lezen een kleine struikelblok, maar verder was de tocht door het betoog eentje zonder te veel vallen en opstaan. De obstakels op bestuursniveau zullen door dit schrijfsel niet ineens wonderbaarlijk verdwijnen, wel reikt het stof tot nadenken aan en wordt een zeker bewustzijn gecreëerd.

de zes tot succes?

De problematiek van een tanend burgerschapsonderwijs wordt helder beschreven, waarbij vaak gerefereerd wordt naar het programma van De Vreedzame School (momenteel op 950 Nederlandse basisscholen in gebruik). Niet toevallig, aangezien Pauw de initiatiefnemer en ontwikkelaar is van dit schoolbreed programma voor sociale competentie en democratisch burgerschap. Op papier leest het alvast als een mooi initiatief, dat uitgelegd wordt als een programma dat de klas en de school beschouwt als “een leefgemeenschap, waarin kinderen een stem krijgen en leren wat het betekent om een ‘democratisch burger’ te zijn.” Burgerschap is dan ook geen vak zoals een ander, waarbij de doelen simpelweg te gieten zijn in het kunnen van 1+1=2; het gaat eerder over een complex geheel van kennis, vaardigheden, houding en waarden.

Hiervoor zijn volgens Pauw enkele belangrijke condities voor succesvol burgerschapsonderwijs onontbeerlijk: (1) heldere doelen zijn een must, net als (2) een curriculum dat deze doelen operationaliseert met leerlijnen door de leerjaren heen, waarbij (3) de school als betekenisvolle oefenplaats voor de burgerschapscompetenties fungeert. Daarnaast (4) dient de school ook een expliciet morele omgeving te zijn, waarnaast (5) de ouders en de buurt mee de handen in elkaar slaan om een samenhangende opvoedgemeenschap tot stand te brengen. (6) Toetsing en evaluatie van de opbrengsten maken het tenslotte helemaal ‘af’.

Over alle 6 voorwaarden wijdt hij verder uit en vervolgens stipt hij (mogelijke) problemen en/of moeilijkheden aan. Is dit dan dé feilloze succesformule voor een geslaagd project van burgerschapseducatie? Pauw geeft alvast nog enkele (vooral theoretische) aanbevelingen mee zodat de burgerschapsvorming veilig de overstap kan maken van de soms woelige jaren van adolescentie naar volwassenheid. Benieuwd of het Nederland lukt, en hoe België – en meer bepaald UAntwerpen met haar korf-vakken – het op haar beurt gaat klaarspelen. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Verder lezen? Je kan het boek onder andere bestellen bij uitgeverij EPO.
Technische gegevens: I9789088508783 - € 12,50 - 72 pagina's - paperback - SWP - 2018

Suzanne
Ik ben geen geen big spender. Als ik eens iets in het centrum nodig heb, ren ik snel de noodzakelijke winkels in om naar buiten te lopen met niets meer dan ik van plan was te halen. Deze week besteedde ik echter twee keer mijn tijd aan het kopen van kleding en twee keer zonder succes. 

Afgelopen weekend was een goede vriendin op bezoek in Antwerpen en wilde ze samen een cadeautje kopen om mijn verjaardag te vieren. Het zou niet de eerste keer zijn dat ze lingerie voor mij kocht en ik was blij met haar plan. Lingerie van een vriendin krijgen is misschien nog wel leuker dan van mijn vriend. De lingeriezaak die we binnen stapte was een grote teleurstelling. Blijkbaar verpakken wij vrouwen onze private parts ook dagelijks in plastic.

De tweede teleurstellende shopervaring kwam doordat ik zelf een misstap heb gemaakt. Zelfs nieuwe werkkleding heb ik nog niet gekocht, omdat ieder zwart shirt dat ik de afgelopen weken gezien heb wel aramide, polyamide, polyethyleentereftalaat of wat voor kunststof dan ook bevat. Maar bij het leren paar schoenen dat ik in mijn handen had, heb ik geen seconde nagedacht om de rest van de materialen te bekijken. Eenmaal thuis zag ik het pas: de zolen waren van kunststof.

Om de berg tegenvallers nog iets te vergroten, heb ik mijn plannen van week twee niet kunnen waarmaken. Selena wees vorige week al op de te betalen prijs voor plasticvrij eten, en als je toch niet veel meer uit wilt geven, dan kamp je met de te betalen tijd. Het kaas maken is er niet van gekomen en ook mijn jacht op toiletpapier heb ik niet intensief kunnen voortzetten. Gelukkig was er toch een lichtpuntje in mijn week. Mijn vriend maakte mij gelukkig met een kilo natriumbicarbonaat, het middel dat in week twee mijn plasticvrije leven al een stukje makkelijker maakte. In karton verpakt en blijkbaar te koop bij een van de grotere Belgische supermarkten. Hoe romantisch is dat?

Selena
Ik ben nu al een week in het mooie Wenen. Ook hier zet ik onze missie voort, maar wel met de luxepositie dat de ouders van mijn lief veel koken en boodschappen doen. Aangezien ik niet het huishouden over kan nemen, is mij een grote last ontnomen, maar wanneer ik toch in de supermarkt ben, let ik natuurlijk op. Zo kwam ik tot de hartverwarmende realisatie dat de gouden combinatie voor elke chillsessie: pizza en ijs, meestal gewoon in karton verpakt worden.

Dan zijn er nog de touristische tripjes die ik onderneem. Treinkaartjes en museumtickets zijn gelukkig van papier en koffiebarretjes en eettentjes leveren over het algemeen ook geen problemen op. Zelfs op de paasmarkt bij Schönbrunn kreeg ik mijn knödel in een bamboe bakje. Toch kwam ik een enkele keer wel voor een nare verassing te staan. Zo ging ik naar een hippe veganistische burgerzaak, die bekend staat als super milieuverantwoord. Uitgerekend daar kregen we een plastic vork bij ons eten. Toen mijn vriendin de meneer achter de kassa vriendelijk doch dringend vroeg of hij ook ander bestek had, was dit niet het geval. Toen ze hem vroeg waarom, gaf hij aan dat hij dat niet wist en dat hij ook maar gewoon zijn werk deed. Fair enough. De burgers, die overigens erg lekker waren, hebben we maar met onze handen gegeten. 

In tegenstelling tot Suus had ik deze week meer geluk met winkelen. Normaal koop ik mijn kleding vrijwel altijd tweedehands. Mijn afgetrapte adidasjes vielen echter van ouderdom uit elkaar en waren hard aan een welverdiend pensioen toe. Het was tijd voor een rigoureuze aankoop: gloednieuwe sneakers. Ik twijfelde of ze wel plastic-vrij waren, maar kon op het internet achterhalen dat ze van stof en rubber gemaakt zijn. Een gelukje! Daarnaast vieren twee van mijn beste vriendinnen deze maand hun verjaardag en moest ik op cadeautjesjacht. Voor de een heb ik een zoutlamp gekocht in een stenenwinkel die niets in verpakking verkocht. Opgerold in kranten en feestelijk verpakt met overpriced pakpapier met kattenprint was dit een prima cadeau. Voor de ander kocht ik een organicup. Gelukkig vind je die bij drogisten hier al vanaf tien euro, waar je ze bij de Kruidvat in België alleen van duurdere merken kan kopen. Ik geef toe dat het geen heel sexy cadeau is, maar wel een manier om onze plasticvrije missie te verspreiden en tegelijk mijn geweten over de boodschappen wat op te klaren. 
 

Suzanne
Door afgelopen week zo intensief met verpakkingen bezig te zijn geweest, werd ik me ook steeds bewuster van mijn herbruikbare producten. Ik wil graag overstappen op siliconen herbruikbare vershoudfolies, en hoop mijn plastic containers eens ze opgebruikt zijn te vervangen door weckpotten. Ook een grote zak natriumbicarbonaat staat op mijn verlanglijst, maar bestellen zit er helaas nog niet in. Het risico dat wat ik koop in plastic verpakt aankomt, is namelijk vrij groot.

De laatste week eindigde ik met drie grote zorgen: tandpasta, kaas en wc-papier... Laat ik beginnen met het goede nieuws. Ik heb een tandpastavervanger gevonden: de 200 gram natriumbicarbonaat, ook wel bakpoeder genoemd, die ik nog in huis had. Het is smerig en zout, maar mijn tanden voelen wel fris en schoon. Je kan er meer mee poetsen dan enkel je tanden. Ik liet deze week mijn glazen fles olie stuk vallen. De hele keukenvloer was er mee besmeurd en alle schoonmaakmiddelen in huis waren met plastic verpakt. Wonder boven wonder waren heet water, een dweil en bakpoeder alles wat ik nodig had om de vloer weer vetvrij te maken. Blijkbaar kun je nog veel meer met dit spul, dus zodra de angst voor plastic in de levering geweken is, haal ik een paar kilo in huis.

Het wc-papierprobleem lijkt echter onoverwinnelijk. In winkels, online, ik weet niet meer waar ik kijken moet. Een euro per rol en dat met een online bestelling waarvan ik nog altijd de angst heb dat het in plastic geseald voor mijn deur beland. Andere papiersoorten mag je dan weer niet doorspoelen. Iemand stelde me voor om zoals in verre oorden mijn linkerhand voor afvegen en rechterhand voor eten te gebruiken, maar dat kan ik er niet voor opbrengen. Zelfs niet in de naam van een goed experiment.

Maar zoals ik al zei, geef ik niet op. Ik ga een manier vinden om plasticvrij mijn billen af te vegen. Daarnaast heeft het missen van kaas en het succes met mijn yoghurt heeft me de motivatie gegeven om het toch te gaan proberen. Ik ga kaas maken! Laat ik de laatste twee weken als excuus gebruiken om me in dat soort persoonlijke mini-projecten te verliezen.

Selena 
Hoewel de eerste anderhalve week eigenlijk vrij vlekkeloos verliep, kreeg ik het tegen woensdag plots erg benauwd. Mijn afwasmiddel en het wc-papier waren op. En ik geef het toe, ik heb gezondigd en beide gekocht. Suzanne vond op het internet wc-papier dat geheel zonder plastic geproduceerd is, maar zelfs als we een pak zouden delen waren we allebei iets meer dan 20 euro kwijt geweest. Dat kan (en wil) ik me momenteel eigenlijk niet veroorloven. Ik realiseerde me helaas te laat dat je schoonmaakmiddel prima zelf kan maken. Azijn blijkt bijvoorbeeld een wondermiddel te zijn. Je kan het als wasverzachter gebruiken en het is in een paar eenvoudige stappen om te toveren tot allesreiniger.

Op het afwasmiddel en het wc-papier na, doe ik het toch redelijk goed. Bij de verpakkingsloze winkel heb ik azijn, koffie, quinoa, yoghurt en nootjes gekocht. Vooral die laatste twee had ik gemist! Het probleem van verpakkingsvrije winkels is en blijft wel dat ze prijzig zijn. Ik ben bang dat ik, alle optimisme daargelaten, steeds meer tot de conclusie kom dat plasticvrij leven niet voor iedereen mogelijk is. Voor ons studenten is er qua geld en tijd wel wat speling. Door keuzes te maken is het haalbaar. Wat minder drinken op café scheelt bijvoorbeeld al tijd en geld. Voor een alleenstaande ouder die niet geweldig verdient, daarentegen, ben ik bang dat dit een ander verhaal is. Maar, zoals mijn vader wel eens zei: "Tijd is prioriteit". 

Aankomende paasvakantie ben ik in Wenen. Een verpakkingsloze vakantie zou in principe haalbaar moeten zijn. Ik ben echter te gast bij de ouders van mijn lief en zal niet in mijn eentje het huishouden kunnen bestieren of de boodschappen over nemen. Enfin, ik ga doen wat ik kan. Eventueel een goede plasticvrije taart bakken om indruk te maken op schoonmama en -papa? 

Mischievous as we are, we start by asking what yoga exactly is. “When you read a book about yoga, it will tell you that yoga is an ancient system about mental and physical practices which provides you with guidelines for living a meaningful life”, Robbie says. He continues by telling us that the practice of yoga arose thousands of years ago as a system of liberation. “People’s lives and the world they lived in were very different back then. Yoga was more of a mental practice, reaching a higher consciousness in the early ages.”

“Today people think that yoga is mainly a physical practice”, Robbie says. “Based on the postures they see in magazines for example, people would say: ‘I can’t do yoga because I’m not flexible.’ But the physical part is just a small aspect of traditional yoga”, he emphasizes. “The world today focuses more on people’s physical appearance, so the image of yoga is also focused on that.” He tells us that yoga is so much more than that. “If we get too attached to the physical part, there’s a risk we lose the connection with the essence of yoga.”

doors that open

And that is exactly why we students should practice yoga, for example when we experience stress during the exam period. “Yoga is great for that, it will help you work out that tension. The power of yoga is to purify, cleanse, purify, and to de-stress. If you start doing yoga, there’s always a reason why you are drawn to the practice in the first place”, he tells us. “Even if you don’t have a particular reason, there’s a question in your mind. You can always talk to a teacher and ask how you can find an answer to your question through yoga. It doesn’t matter why you practice yoga as long as you remember the essence of the teachings. Each and every personal purpose is valuable. Yoga might open other doors for you.”

“There are so many problems we might face: relationships, exams, money, etc. It’s natural that these challenges come our way and we should learn how to cope with them”, says Robbie. “When practicing yoga for a while, a profound inner transformation begins to take place. You are being reminded over and over again that you shouldn’t take your life so seriously. Instead of reacting straight away, you just take a bit of time and you realize that you have choices. We learn to accept that there are a lot of things that are beyond our control. There are quite a few things we can alter and change such as the way we breathe, move, hold our body in space and the people we surround ourselves with. Many people don’t realize that.”

more and more tools

As mentioned before, there is also a physical aspect to yoga. “We tend to sit a lot and the way we sit is not really great for our spine, shoulders and neck”, says the yoga instructor. “Yoga helps us change these and other habits, the way you breathe, the way you talk, basically the way you do everything in life. It’s definitely not only about what you do on the mat.” According to Robbie you’ll get more and more tools if you are dedicated to the practice.

Robbie tries to incorporate this yoga mindset into his classes. At the studio where he works, these essential teachings play a big role as well. “We still like to remind people why we do the practice and provide them with the essential teachings of yoga, we have that responsibility. We wanted to keep those ancient practices and incorporate them in a contemporary setting.” And so the yoga mindset can be found within the yoga studio. “Everyone is welcome, regardless of your occupation, your age, your interest, sexual orientation, political view, as long as you accept diversity.”

For those who have become curious about yoga, UAntwerp offers yoga classes for Plus Pass holders. If you’re inspired by Robbie’s words, you can join a class at Yyoga in Antwerp.

werk en waardering

Onze eerste stop is Campus Drie Eiken, thuis van het In Situ-project. Elke twee jaar organiseert de commissie Kunst op de campus dit project, samen met studenten uit de richting In Situ van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. Onder het toeziend oog van hun docenten ontwerpen deze studenten op eigen houtje een kunstwerk, van idee tot resultaat. De vruchten van hun arbeid kunnen tot eind juni op Campus Drie Eiken bewonderd worden. Daarna zullen er nieuwe kunstwerken neerstrijken.

Mieke Briels coördineert dit project mee vanuit onze universiteit. “Er bestaat veel onwetendheid over het project”, vertelt ze ons. “Veel studenten lijken weinig tot niets te weten over wat er ineens op de campus staat. De boodschap die de academiestudenten eraan proberen te geven, gaat zo verloren. Op zich is dat niet raar, maar ik vind het jammer. De academiestudenten werken heel hard en er zitten ongelooflijk mooie dingen tussen.”

Omgeving als inspiratie

Elk jaar wordt door de universiteit een klein budget voorzien voor kunst, waarvan ook de leerlingen van In Situ mogen genieten. Hoe ze dit besteden staat hen volledig vrij, maar wie meer uitgeeft, betaalt uit eigen zak bij. Een kunstenaar die dat deed, was de Koreaanse Taehun voor zijn werk Kiwa. “De architectuur van de campus steekt vol groeven en inkepingen”, steekt hij van wal. “Het deed me denken aan traditionele Koreaanse daken, waardoor ik op het idee kwam om zelf zo’n dak te bouwen.” Een stuk ingewikkelder dan eerst gedacht, zo bleek, waardoor het bij een sculptuur van een dak is gebleven in plaats van de aanvankelijke droom om het dak te vervangen. “In Korea ben ik op onderzoek uitgegaan. Wist je dat er diepe betekenissen achter een tempeldak zitten? De daken worden bijvoorbeeld vooraan afgesloten met een aantal medaillons die de tempel dienen te beschermen.” Elke dakpan maakte hij zelf, in werkdagen van twaalf uur aan een stuk door, zodat hij toch maar de deadline kon halen. Het resultaat mag er zijn: het is een gevoelig beeldwerk dat de normale functie van een dak in vraag stelt. Je kijkt er immers naar in plaats van eronder te schuilen. Maar schuilen kan je wel onder het dak van de campus. Waar we ook vandaan komen, daar zijn we welkom. Hier start onze toekomst en nu al ligt hier een deel van ons verleden. Wordt het dan niet een beetje ons thuis?

Het houten werk van Christopher, Podium, heeft dan weer zijn inspiratie gehaald bij galgen. Het oorspronkelijke doel was tweeledig: aan de ene kant werden er mensen mee opgehangen, aan de andere constructievere kant werden ze gebruikt om grote en/of zware voorwerpen mee te wegen. Het werk staat in het midden van een vierkanten arena en heeft een ironische insteek. Waar de galg bekend staat als een symbool voor dood en verderf, draait campus Drie Eiken eerder om leven en het redden van allerhande levens. De witte kleur verwijst ook naar de opleidingen die er gegeven worden: het klinische en medische karakter moet spreken uit de helwitte kleur, contrasterend met de natuur rondom. Ook Subin koos voor een knipoogje naar de opleidingen aan de campus met het geometrische Gap. Zowel fysiotherapie als haar kunstwerk maakt gebruik van evenwichtsballen. Ook hier spraken de groeven in de architectuur op de campus tot de verbeelding. Het resultaat is een poëtisch spel tussen de rust die de witte PVC-ballen uitstralen en de spanning die ze op hun plaats houdt.

vallen en opstaan

Gaia en Sara zitten beiden in hun schakeljaar en besloten voor dit project samen te werken. Het duo wilde een trechtervormige installatie bouwen op de vijver van de campus. De trechter zou dan de wind vangen en het water in beweging brengen. Helaas werd het niet concreet uitgevoerd vanwege wat complicaties. Gelukkig pronkt er wel een individueel werk van Gaia, Il cielo in una stanza. Net zoals Taehun greep ze terug naar haar roots. “De lucht in mijn thuisland, Italië, heeft een andere kleur dan de Belgische lucht. In dit werk ga ik op zoek naar ‘mijn’ lucht.” Door het samenstellen van verschillende blauwe voorwerpen die ze verspreid in Antwerpen vond, heeft ze een eigen luchtruim gemaakt. “De objecten maken allemaal deel uit van de wens om een hemel te zijn doordat ze allemaal naar boven reiken. De wil en het geloof om iets te zijn, om iets te worden, is genoeg om ons leven een doel te geven. Uiteindelijk is dát proberen het enige wat telt en ook het enige wat we doen.”

de klus tot wat eenvoudig oogt

Phase-stone moet visueel spreken, aldus kunstenaar Alexis. Bruut gezegd gaat het om een robuuste rots, geplaatst op twee buizen die dan weer op een sokkel staan. Is dat simpel? Ja. Is dat precies de bedoeling? Nog meer ja. Het is eenvoudig en zo moet het ook zijn. Waarom het moeilijker maken dan het is, lijkt het ons te vragen. Zie het daar staan – sereen, in feite, het heeft niets en niemand anders nodig om te zijn wat het is. In een wereld waarin alles complex is, is dat een statement op zich.

Een van die nodeloos complexe dingen is de punctualiteit van het openbaar vervoer. Genoeg tijd om de bushalte nabij campus Drie Eiken van dichtbij te bekijken! Jammer genoeg was dat tot nu niet altijd de moeite waard. Emma besloot om daar verandering in te brengen en renoveerde de bushalte. Ze heeft er een klein museumpje van gemaakt, waar ze de kunst van haar medestudenten op drie sokkels presenteert. “Een rot werkje”, lacht ze laconiek over de karwei die ze achter de rug heeft. De vraag is hoelang de kunst in deze polyvalente expositieruimte heel blijft…

geheven glazen

Dat het niet allemaal rozengeur en maneschijn was, geeft docent Wouter Bolangier grif toe. “Sommige studenten hebben behoorlijk last minute gewerkt, ja. Dat is soms moeilijk, je wil natuurlijk dat het allemaal lukt.” Nu de werken er echter staan, kan hij op beide oren slapen. Alle studenten hebben op hun eigen manier hun karakter getoond. Op de vernissage weerklinkt fier een applaus, van kunstenaars, coördinatoren en sympathisanten. Terecht. Ook wij applaudisseren mee: het was een genoegen om dit project op te volgen.

Het In Situ-project valt te bezichtigen op het terrein van campus Drie Eiken en zal tot eind juni staan. Daarna wordt er plaats gemaakt voor nieuwe werken.

Ten eerste biedt de A-kaart tal van voordelen. Deze kaart is gratis te verkrijgen op meer dan 70 locaties in Antwerpen, gaande van bibliotheken tot musea en zwembaden. Op deze kaart kan je punten sparen en elke tien punten worden automatisch omgezet in een voordeelbon. Deze bon kan je dan omruilen voor bijvoorbeeld een gratis zwembeurt, of korting in musea.

Verder kunnen de cultuurliefhebbers onder ons elke laatste woensdag van de maand gratis terecht in zeven stedelijke musea. Onder meer het Rubenshuis en het MAS stellen hun zalen open voor het publiek. Je kan ook om de twee weken op donderdagavond yogales volgen in het Museum van hedendaagse Kunst Antwerpen (M KHA). Een ticket kost vijf euro, maar geeft je toegang tot het volledige museum. Het loont dus de moeite om iets vroeger te komen en de tijdelijke tentoonstellingen te bewonderen. Verder kan je in het MAS gratis picknicken. Je lunch moet je zelf voorzien, maar een picknickdekentje (te verkrijgen aan het onthaal) en het prachtig uitzicht krijg je er gratis bij. Tenslotte worden er elke tweede zondagnamiddag van de maand gratis rondleidingen georganiseerd in het openluchtmuseum Middelheim.

Ook sportievelingen komen niets tekort. Over de verschillende districten van Antwerpen heen vind je bewegwijzerde loopparcours van verschillende afstand en ondergrond. Van Finse piste en gras tot bosgrond, er is voor elk wat wils. Daarnaast is de atletiekpiste in Deurne gratis toegankelijk voor individuele joggers (weliswaar op momenten dat er geen clubs of scholen zijn).
Met de 10 Miles in het verschiet worden er ook tijdelijk gratis loopsessies georganiseerd onder begeleiding van ervaren coaches. Zowel jong als oud, beginnende als ervaren jogger is welkom. Het enige wat je hoeft te doen, is een mailtje sturen met de dagen waarop je aanwezig zal zijn. Alle info op .

Ben je zelf kunstenaar of kan kunst je wel bekoren? Dan is kunstenhuis Het Bos een plek voor jou. Op de Ankerrui is niet enkel de gezellige Bosbar gehuisvest, hier worden ook een heleboel gratis activiteiten georganiseerd. Voor het project Extra Academy wordt er samengewerkt met de Academie voor Schone Kunsten en Sint Lucas School of Arts. Maandelijks toont een kunstenaar zijn werk of dat van anderen, geeft een lezing, toont een film, ... Deelnemen is volledig gratis, mits reservatie via reservaat@hetbos.be.

Voor wie graag de stad verkent is er nog de Antwerp Museum App. Deze app, die gratis wordt aangeboden, is je virtuele gids door de stad. Denk hierbij aan de stripmurentour, de architectuurrroute, ... Eerder op zoek naar wat rust? Ga dan voor de ‘stilteplekken in de stad-route’.

Stilaan komen de zwoele zomerdagen eraan. Niets is fijner dan op zo’n momenten een barbecue te organiseren, toch? Verspreid over de stad vind je openbare barbecues die iedereen gratis kan gebruiken. Tip: vooral de roosters aan de scheldebocht zijn een absolute aanrader vanwege het uitzicht en de gigantische picknicktafel!

Deze tip hoort misschien niet helemaal thuis in dit rijtje van volledig gratis activiteiten, maar hij is te mooi om hem jullie te onthouden. Als je denkt dat naar de opera gaan te duur is voor een student, think again. Opera Antwerpen heeft een waaier aan opties die het voor een student mogelijk maken om tegen een heel zachte prijs een voorstelling bij te wonen. Wie jonger is dan 26 jaar kan een half uur voor aanvang van de voorstelling de allerlaatste zitjes kopen voor 10 euro per stuk. Wil je toch meer zekerheid? Met cultuurcheques koop je je ticket voor slecht 1.5 euro. So suit up and let’s go!

Afsluiten doen we met een laatste tip voor tijdens de zomermaanden. Kijk je graag films? Houdt dan zeker je ogen en oren open de komende tijd, want op verscheidene plaatsen worden gratis openluchtvoorstellingen georganiseerd. Programma’s zijn er nog niet, maar de afgelopen jaren stelden het repertoire van Kavka en Cinema Urbana nooit teleur.

Dit is slechts een greep uit het ruime aanbod van activiteiten die Antwerpen je te bieden heeft. Hopelijk hebben we jullie kunnen inspireren en gaan jullie zelf op ontdekking.

Suzanne
De eerste week was grotendeels een meevaller. De zelfgemaakte yoghurt smaakte goed en de mensen om mij heen reageerden enthousiast op mijn project. Ik had mij voorgenomen om de spullen die ik al had nog op te maken, dus producten die ik ga missen, zoals kaas, hebben nog even deel uit mogen maken van mijn leven.

Op dag twee ging ik met een lange boodschappenlijst, herbruikbare groentezakjes en een taartdoos voor mijn brood op pad om een goede voorraad in te slaan. Appels, avocado’s, courgette, tomaat en andere dingen die aan planten of bomen groeien, vond ik in de Handelstraat. Voor pasta en rijst in kartonnen verpakkingen liep ik door naar een algemene supermarkt. Omdat ik geen vlees eet, laadde ik ook mijn kar vol met bokalen erwten en bonen. Ik schrok bij het afrekenen: mijn tas was niet te tillen. Ik weet niet of dat door de grote hoeveelheid glaswerk kwam of dat het een gevolg was van de angst om te verhongeren als ik niet goed voorbereid zou zijn. Boodschappen doen duurde misschien een uur langer, maar ik was nu wel klaar om een hele week door te komen. De rekening? 28 euro.

Mijn gedrag heeft wel wat wenkbrauwen doen optrekken. Vorig jaar heb ik chilliplanten gekweekt en hield daar een mooie voorraad pepertjes aan over. Om dat opnieuw te doen had ik potgrond nodig en je kan al raden in wat voor verpakking die te koop is. Ik ben dus met een grote zak en een schepje op pad gegaan om aan het ringfietspad vijf kilo grond los te wrikken en mee te nemen. Nu maar hopen dat mijn planten er net zo blij mee zijn als ik.

Het begon dus op zich goed, maar forgive me reader, for I have sinned: ik heb op een evenement enthousiast staan boetseren met klei uit een plastic verpakking. Pas toen het kunstwerkje klaar was besefte ik dat ik een van mijn regels had gebroken, en zelfs toen kon ik het niet laten om hem mee naar huis te nemen. Het begon niet slecht, maar toch wordt het iedere dag moeilijker. De kaas is op, mijn toiletpapier is bijna op en ook mijn tandpasta zal niet lang meer mee gaan.

Selena 
Een wandeltocht door de Albert Heijn bevestigde wat we eigenlijk al wisten: bij normale supermarkten kan je in principe geen boodschappen doen. Qua groenten kan je paprika, pompoen en venkel kopen, maar verder zit bijna alles mooi ingepakt in plastic. De enige tomaten die los verkrijgbaar waren, leken zo bespoten dat ik ze toch liever liet liggen. Gelukkig bood een Turkse supermarkt soelaas en kon ik daar probleemloos aan groenten en fruit komen. Het meisje achter de kassa fronste even toen haar op de lopende band een gevulde canvas tas toe rolde, in plaats van de gebruikelijke verzameling plastic tasjes. Toen ik haar uitlegde dat het voor dit project was, klaarde haar gelaat op. “Ik ben óók tegen plastic,” verklaarde ze. 

Het werd me duidelijk dat ik strategisch moest zijn om deze week te overleven. Ik nam me voor om zo min mogelijk boodschappen te doen en op te maken wat al in de kast stond. Daardoor heb ik deze week iets gedaan wat ik nog nooit eerder heb gedaan: een dagelijkse planning gemaakt van wat ik zou eten. Vrijdag was ik drie blikken tomatenblokjes, een zak aardappelen, een pak linzen en een kilo rijst verder en was de achterkant van de kast nog steeds niet in zicht. 

Door zo bewust met plastic om te gaan, begin ik me, naast het afval dat ik aankoop, ook bewuster te worden van ander afval dat ik produceer. Een zero waste guru zal ik nooit worden, maar ik ben mezelf wel een nieuwe gewoonte aan het aanleren: het bewaren van koffieprut en eierschalen. Wist je dat deze super goed plantenvoer zijn? De eierschalen zitten boordevol calcium en de koffieprut jaagt ongedierte weg. Ik heb nu een potje in de kast staan waar ik ze in bewaar, zodat mijn planten ‘s ochtends gezellig mee kunnen ontbijten.