Een steeds groter deel van ons onderwijs wordt digitaal: cursussen zijn beschikbaar als pdf en lesvideo’s alom. Het biedt helaas niet enkel voordelen. “Er zijn ook andere dingen gedigitaliseerd die, in tegenstelling tot cursusboeken in pdf, extra kosten met zich meebrengen. Denk hierbij aan onderwijs met behulp van specifieke softwarepakketten. Die worden niet altijd volledig door de universiteit gefinancierd, waardoor studenten zelf moeten bijbetalen”, zegt Laurens.

Binnen de universiteit is er een fonds dat subsidies verstrekt aan faculteiten wanneer ze software willen kopen. “Dit jaar was de vraag naar softwarelicenties vanuit de faculteiten uitzonderlijk hoog, waardoor er niet voldoende geld was. Dat leidde er onder andere bij het vak Fysiologie al toe dat studenten daar 25 euro extra neertelden, een bedrag dat vooraf betaald diende te worden om deel te mogen nemen aan het practicum. Soms gaat het ook om kleinere bedragen. Geen betaling? Geen deelname. Geen deelname? Geen studiepunten.”

Studenten betalen dus inschrijvingsgeld om vakken te mogen volgen, maar worden daarna verrast met verplichte extra softwarekosten. "Proffen denken bijvoorbeeld: ‘5 euro voor mijn vak, da’s toch niet zo veel?’, maar de kosten stapelen zich natuurlijk op als dat voor meer vakken gebeurt.” Een kritische lezer denkt nu: ‘En mijn handboek dan, dat is toch ook niet gratis?’ Dat klopt, zegt Laurens, maar: “Een handboek is van de student, terwijl een labo- of computerpracticum van de universiteit is. Als je een practicumlabo binnenkomt, zegt de prof nooit: ‘Die opstelling mag je niet gebruiken tenzij je eerst betaalt’ en dat gebeurt nu met de softwarelicenties voor computerpractica eigenlijk wel.”

De Studentenraad zou de Studentenraad niet zijn als ze ons niet zou beschermen tegen deze ongein. “We willen de kosten in kaart brengen en pleiten voor duidelijkheid: welke kosten zijn voor de student, en welke horen bij de universiteit? Waar leggen we de grens?” Om de kostenwildgroei te vermijden, kaart de Studentenraad het probleem aan in de werkgroep Licenties en werken ze aan een breder standpunt over studiekosten en bespreken ze het in de Vlaamse Interuniversitaire Studentenraad. “Als we nu niet ingrijpen, wordt het normaal dat studenten steeds meer moeten bijbetalen. Dat mogen we niet laten gebeuren.”

Oh Tsunami

Rijs op uit de zee

Verslind de branding

En sleur me met je mee

Toon je verwoesting

Verras de mensen

Laat je woede stromen

En verwoest hun wensen

Toon je kracht

Stroom over de sluizen

Geniet van je oneindige macht

Neem me mee in je reusachtige golven

En terroriseer de dag

Licht wordt onder water bedolven

Laat de oceaan ongetemd begaan

Vereeuwig de elementen in een prachtig zeegroen

En laat mijn twijfels vergaan

Opener en titelnummer Before It Might Be Gone duurt net geen vijf minuten en zet meteen de toon voor de volgende negen songs: de serene intro maakt gaandeweg plaats voor de krachtige gitaren die makkelijker geassocieerd worden met de band. Het hoogtepunt van het nummer is zonder twijfel de solo die zanger Floris van Luijtelaar uit zijn gitaar laat klinken. Waar het eerst nog zoeken is naar die schreeuwende gitaar, komt hij halverwege als een duiveltje uit een doosje.

De gitaarsolo’s blijven je om de oren vliegen in nummers als Gold, Wrong Ones en Shaking Shoulders. Waar het openingsnummer je langzaamaan in het ritme brengt, vliegen deze tracks er meteen in. Op het vlak van energieniveau moeten deze liedjes niet onderdoen voor die op de eerste twee albums en kan je je enkel afvragen hoeveel blikjes Red Bull de bandleden juist hebben binnengespeeld toen ze aan hun opnames begonnen. Of dat zich vertaalt op een podium? Jazeker, hun energievat lijkt onuitputtelijk en werkt ook heel aanstekelijk!

Stevige gitaren zijn trouwens niet het enige waar The Vices op kunnen rekenen. Drummer Matthijs Kruizenga neemt het voortouw in een nummer als Guess We’re All The Same en toont even aan dat een goede beat meer dan genoeg is om iets catchy te maken. Je hebt niet altijd nood aan intrigerende gitaarsolo’s.

In een daaropvolgend drieluik tonen The Vices ook waarom ze onder het label ‘indie’ worden geplaatst. How Does It Feel, Only For A While en Lovers Eyes zijn een stuk rustiger, maar hebben nog steeds die gekende indievibes waarmee de band bekend is geworden. Ook de afsluiter van de plaat is een heel stuk rustiger dan wat je zou verwachten nadat je het eerste liedje hebt beluisterd. Still They Might Not Like It lijkt wel een slaapliedje, zeker omdat de drums pas na een kleine minuut komen binnensluipen. Zelfs met die drumbeat breekt het nummer niet helemaal los, of toch zeker niet zo hevig als bijvoorbeeld bij Before It Might Be Gone.

Voor wie graag eens voorproeft, hebben The Vices een ‘album video’ gemaakt waarbij ze je in drie minuten op een visuele tour doorheen hun album nemen. Ideaal om al eens kort kennis te maken met je nieuwe favoriete indierockband!

Dit soort vragen leidde al eerder, vooral bij Angelsaksische en Nederlandse universiteiten, tot veel protest. Voorstanders van dit type financiering benadrukken dat fossiele bedrijven zowel de expertise als het geld hebben om de overgang naar duurzame energie te versnellen; het uitsluiten van hun financiering vertraagt eerder de transitie dan dat het deze bevordert.

Naar aanleiding van ons gesprek met GreenOffice legden we UAntwerpen opnieuw de volgende vragen voor: (1) Met welke bedrijven uit de fossiele industrie heeft de universiteit op dit moment een samenwerking lopen? (2) Wat is de aard van deze samenwerkingen? De actuele lijst werd met ons gedeeld en het is niet om over naar huis te schrijven. Hoewel de samenwerking met ExxonMobil van de lijst af is, stonden er ook twee nieuwe samenwerkingen op: Ineos en TotalEnergies. Een nieuwe samenwerking met wederom een fossiel bedrijf staat nu niet zo goed op je cv als je tegelijkertijd duurzaamheid probeert te promoten. In het nieuwe klimaatactieplan wordt gezegd dat ze graag een beleid willen opstellen met betrekking tot fossiel onderzoek, net als vijf jaar geleden.

Toen we onze bevindingen voorlegden aan het Climate Team, reageerden ze met enige verbazing. Zij gaven aan geen structureel inzicht te hebben in of, hoe en voor welke bedragen de fossiele industrie onderzoek aan de universiteit financiert en dat dit een tekortkoming voor hen is. "Zonder te weten wat dit specifieke onderzoek inhoudt, pleiten we met het Climate Team voor een universiteitsbreed kader dat toelaat om op een heldere manier te evalueren of onderzoeksprojecten die door private bedrijven worden gefinancierd, op ethisch en duurzaamheidsvlak wel stroken met de missie van de universiteit", klinkt het.

In een reactie stelt UAntwerpen dat de fossiele industrie (of andere financiers) de onderzoeksagenda niet bepaalt en dat wetenschappers vrij zijn om al dan niet deel te nemen aan fossiel gefinancierd onderzoek. Bij onderzoek gesponsord door een bedrijf, een overheid of een organisatie gelden strikte regels rond academische vrijheid en onafhankelijkheid: onderzoekers kiezen de methodologie, resultaten worden (tenzij vertrouwelijk) openbaar gemaakt, en financiers hebben geen invloed op de conclusies.

Als de universiteit tegen 2050 volledig fossielvrij wil zijn, moet dat ook betekenen dat ze de fossiele industrie geen platform meer zal geven. Zoals benoemd in ons artikel uit 2023 biedt de universiteit namelijk een podium aan sprekers van de firma’s die onderzoek sponsoren. In onze ogen past dit niet in het imago van een universiteit die duurzamer probeert te worden.

Lopende onderzoeksprojecten gefinancierd door chemische/fossiele bedrijven:

• Essenscia Vlaanderen: Leerstoel Geïntegreerde Veiligheid - Chemie en Life Sciences.
• Ineos: INEOS Oxide Inhibition and Toxicity tests.
• TotalEnergies: Plasmakatalyse voor CO2 conversie naar CO
• Umicore: (1) Studie naar de potentiële impact van zouten op aquatische ecosystemen, (2) Geavanceerde elektronenmicroscopie analyses op kathode batterij materialen

Lopende samenwerkingen met chemische/fossiele bedrijven:

• Bayer Cropscience AG: Kwantitatieve extrapolatie in de ecotoxicologie

Deze kolibrie der vliegtuigen kan vanuit stilstand rechtstreeks opstijgen, landen en zelfs achteruitvliegen. Dit komt doordat de helikopter een verticale as heeft met bovenaan een rotor die aangedreven wordt door een motor. Bij het ronddraaien van de rotorbladen beweegt de lucht rond de bladen heen en dankzij een principe genaamd liftkracht kan de helikopter omhooggetild worden. Met een aangepaste rotor kan dit voertuig zelfs nog een extra speciale truc uitvoeren, namelijk een looping. Hiervoor moeten de rotorbladen wel extra sterk zijn en mogen ze niet buigen onder hun gewicht.

De eerste vlucht met een helikopter werd in 1907 gemaakt door een Franse fietsenmaker genaamd Paul Cornu. Zijn vlucht duurde nog geen twintig seconden en zijn helikopter had twee rotoren, net zoals de grote legerhelikopters nu hebben. Het standaardbeeld van een helikopter met één rotor werd echter al veel vroeger ontdekt in de schetsen van Leonardo Da Vinci. Deze homo universalis maakte in 1490 een ontwerp voor een vaartuig dat aangedreven door pure mankracht de lucht in zou vliegen. Da Vinci noemde dit ontwerp zelf geen luchtschroef, maar haalde zijn inspiratie uit, je raadt het wel, het Grieks (als je Latijn had gegokt, mijn excuses, je had één kans op twee). Deze helix pteron, oftewel ‘wentelvleugel’, had in de vijftiende eeuw nooit kunnen werken omdat het gewicht van het voertuig te zwaar was voor de kracht die de mens kon opwekken in deze constructie.

Vijf eeuwen later, daarentegen, zorgde de uitvinding van de motor ervoor dat het visionaire beeld van Da Vinci werkelijkheid werd. Voor de tweede keer in vijf jaar tijd schoot een fietsenmaker de lucht in. Het woord voor dit voertuig, namelijk hélicoptère, was al enkele decennia daarvoor vastgelegd door een Franse burggraaf, maar lijkt verdacht veel op Da Vinci’s ‘wentelvleugel’.

Ondanks het feit dat de afkorting van helikopter het woord “heli” is, is dat niet hoe je het woord officieel moet opsplitsen. Zoals je misschien al kon afleiden van het Grieks hierboven is de correcte splitsing “helico” en “pter”. Dit kan terug gebracht worden naar het Griekse helix, wat spiraal betekent, of helikos, wat het afgeleide adjectief daarvan is en dus spiraalvormig betekent. Het Griekse pteron is dan weer de basis voor het “pter” achtervoegsel in helikopter en dat betekent vleugel.

Die intieme blik wordt vooral verwezenlijkt door het gebruik van de camera. Doorheen het verhaal wordt de vrijheid van de meisjes ingeperkt. Onder andere door de bouw van hekken rond het huis lijkt de camera steeds dichterbij te komen, wat resulteert in een claustrofobisch gevoel, waarbij de kijker mee met de zussen opgesloten zit.

Vrijheid, zusterschap, vrouwelijkheid, angst en verzet staan centraal in Mustang. Wanneer we kennis maken met de zussen zijn ze nog jong en speels, maar ze worden al snel geforceerd om vrouw te worden. Omdat ze dit proberen te ontwijken, wordt hun vrijheid alleen maar meer ingeperkt. Toch blijven ze zich verzetten, onder andere door plezier te maken, grotendeels op het initiatief van de jongste zus. Niettemin blijft machteloosheid hen boven het hoofd hangen, waardoor ze uiteindelijk een ontsnapping plannen. Verder creëert de onderlinge spanning ook een angst, die effect heeft op de andere vrouwen van het dorp. Ze maken zich voortdurend zorgen over hun imago in het dorp en de gedachten van hun echtgenoten, maar durven af en toe toch een oogje toe te knijpen om de zussen uit de nood te helpen. Ergüven zet een realistische portrettering neer van zusterschap, omdat de zussen elkaar plagen, maar ook voor elkaar opkomen en zich over elkaar ontfermen. Mustang is hierdoor een mooie mengeling van universele thema’s en cultureel-specifieke elementen.

Verder zit het verhaal boordevol metaforen, zowel op narratief als op filmisch vlak. De deeghapjes die ze moeten bereiden zijn een spiegeling van hoe ze geforceerd tot vrouw gekneed worden. Daarnaast verbergt de vormeloze kledij die ze moeten dragen hun jeugdigheid. Bovendien lopen ze binnen soms letterlijk tegen de muur, op zoek naar een weg uit het huis, dat meer en meer een labyrint lijkt te worden. Dit wijst ook op het verstikkende gevoel dat ze ervaren en hun nood om te ontsnappen naar de anonimiteit van het verre Istanbul. Tenslotte herkenden we enkele elementen van Sofia Coppola’s The Virgin Suicides en Matilda van Roald Dahl.

We hebben zeker genoten van de bitterzoete film Mustang, maar voor ons miste er wel wat een wowgevoel. Toch vonden we de film zeker passen bij Internationale Vrouwendag.

★★★★

See you next time,

Twisted Frames

Als fervent liefhebber van film en literatuur zag ik al snel gelijkenissen tussen zijn versie van Amerika en die in The Handmaid’s Tale. Dat is een dystopische roman die geschreven is door de Canadese auteur Margaret Atwood die ook als een serie te bekijken is. De republikeinse visie, duidelijk samengevat in Project 2025, kwam me akelig bekend voor. De concentratie van macht, de autoritaire tendensen, de beperkingen van vrouwenrechten en de controle over hun lichamen, de theocratische invloed en de afbrokkeling van de scheiding tussen Kerk en Staat, de onderdrukking van de pers: Amerika verandert stilaan in Gilead.

macht in één hand

Trump heeft herhaaldelijk geprobeerd de macht van de uitvoerende tak te versterken, met bijvoorbeeld pogingen om de rechterlijke macht te ondermijnen en de federale regering te herstructureren. Project 2025 versterkt de presidentiële macht door de rol van het Congres en van onafhankelijke controle-instanties te beperken. Dit doet denken aan Gilead, het fictieve land waar de macht gecentraliseerd is in de handen van de Commanders en er weinig ruimte is voor democratische processen.

Toen rechters tijdens zijn eerste termijn uitspraken deden die hem niet bevielen, noemde Trump hen so-called judges. In The Handmaid’s Tale bestaan er zelfs geen rechters meer. De rechtszaal maakt plaats voor een systeem waarin één groep de regels bepaalt en afwijkende stemmen het zwijgen wordt opgelegd, in Gilead vaak met de doodstraf.

controle over vrouwenlichamen

Een van de meest huiveringwekkende aspecten van Gilead is de volledige controle over vrouwen. Zij mogen niet werken, geen eigendom bezitten, geen geld verdienen, geen onderwijs volgen. Het enige doel van een Handmaid is voortplanting, ongeacht de gevolgen. Deze onveiligheid keert ook terug in de Verenigde Staten.

Trumps benoemingen van conservatieve rechters, waaronder Amy Coney Barrett, hebben geleid tot het terugdraaien van Roe v. Wade, waarmee de federale bescherming van abortusrechten werd opgeheven. Vanaf nu liggen de beslissingen omtrent abortus bij de staten. Project 2025 pleit voor het verder inperken van vrouwenrechten. Dit kan er zelfs toe leiden dat sommige vrouwen retroactief schuldig worden verklaard voor abortussen uit het verleden.

In sommige staten moeten vrouwen nu verplicht naar crisiscentra die hen overtuigen hun zwangerschap te behouden, zelfs in gevallen van verkrachting of incest. In The Handmaid’s Tale gebeurt hetzelfde: Handmaids worden gehersenspoeld in het Rode Centrum, waar ze leren dat hun enige rol in de maatschappij reproductie is.

geen scheiding Kerk en Staat

Trump heeft het integreren van religie in de politiek versterkt, met beleidsmaatregelen die de scheiding van Kerk en Staat laten verwateren. Zo werden er tijdens zijn termijn stappen gezet om religieuze groeperingen invloed te geven in politieke besluitvorming. Project 2025 gaat nog een stap verder door de invloed van religie in het openbare leven te versterken. Dit zou kunnen leiden tot een grotere integratie van religieuze normen in de wetgeving, net zoals in Gilead, waar religie de basis is voor het regime.

Tijdens een toespraak in 2023 riep Trump: “We are one nation under God, and we will keep it that way!” Die woorden klinken als een echo van de theocratische fundamenten van Gilead.

controle over de media: fake news!

Trump is berucht om zijn aanvallen op de media, die hij vaak beschuldigt van het verspreiden van fakenieuws. Dit beleid van mediaonderdrukking en het bevorderen van gefabriceerde feiten komt overeen met Gileads strikte controle over informatie.

In The Handmaid’s Tale wordt alle pers gecensureerd en verdraaid om de machthebbers te dienen. Pure propaganda dus, en niet heel verschillend van Fox News. Project 2025 promoot het idee om de media verder te controleren en mogelijk meer staatsinterventie toe te staan. Dit zou kunnen leiden tot een situatie waarin onafhankelijke journalistiek en persvrijheid worden beperkt, net zoals in Gilead.

polarisatie: lock her up!

Onder Trump is de polarisatie in de Amerikaanse samenleving toegenomen. Hij maakt vaak gebruik van vijandbeelden en ‘wij tegen zij’-retoriek. Project 2025 lijkt dit te willen verankeren door een duidelijke scheiding tussen conservatieve en liberale waarden te creëren en door sterke sociale normen op te leggen. Dit doet denken aan de polarisatie in Gilead, waar afwijkingen van de norm worden bestraft en sociale controle het fundament van de samenleving is.

Tijdens zijn campagne en rally’s riep Trump al naar het publiek om zijn politieke tegenstander, Kamala Harris, op te sluiten. Zijn beweegreden hiervoor? Ze staat voor liberale principes. Volgens hem is dit al voldoende.

In Gilead eindigt dat soort retoriek niet met een arrestatie, het eindigt met een publieke ophanging aan de Muur.

de waarschuwing van Gilead

Hoewel de Verenigde Staten nog niet het dystopische niveau van Gilead hebben bereikt, zijn er al verontrustende gelijkenissen in de trends die onder Trump zichtbaar worden. Project 2025 lijkt een plan dat deze tendensen verder zou versterken. Het is belangrijk om waakzaam te blijven en de ontwikkelingen van de Amerikaanse samenleving goed te volgen, want als we niet opletten, zou de wereld van The Handmaid’s Tale wel eens dichterbij kunnen komen dan we denken.

De universiteit heeft ambitieuze doelstellingen gepresenteerd in haar klimaatactieplan. De belangrijkste? Tegen 2030 klimaatneutraal zijn. Dit betekent dat de universiteit haar netto-uitstoot van broeikasgassen op nul moet brengen. Dit kan worden bereikt door zowel de uitstoot drastisch te verminderen als door compensatiemaatregelen door te voeren, zoals bosaanplantingen of investeringen in hernieuwbare energie.

Het plan bevat ook een duidelijke ambitie om de CO2-uitstoot met minimaal 55% te verminderen ten opzichte van de situatie in 2018. Hoewel de universiteit nog niet helemaal op schema ligt, is er al vooruitgang geboekt: sinds 2018 is de uitstoot met zo’n 16% gedaald. Daarnaast heeft UAntwerpen zich voorgenomen om tegen 2050 volledig fossielvrij te zijn. Dit houdt in dat de universiteit haar onafhankelijkheid volledig wil afbouwen en wil overstappen op duurzame energiebronnen en alternatieve materialen.

Toch roept het actieplan ook kritische vragen op. Uit ons gesprek met GreenOffice kwamen enkele aandachtspunten naar voren. Zo is er de betrokkenheid van vermogensbeheerder Vanguard, die zich in het verleden niet sterk inzette voor duurzame investeringen en in 2022 zelfs uit een VN-klimaatinitiatief stapte. Dit initiatief was gericht op het beperken van de temperatuurstijging als gevolg van de uitstoot van koolstofdioxide. Mocht de universiteit zich hiervan bewust zijn, kan het geen kwaad om dit toch even te benoemen in het klimaatactieplan.

Een ander opvallend punt is het gebrek aan transparantie over fossiele bedrijven die universitaire onderzoeksprojecten sponsoren. Een voorbeeld is energiebedrijf TotalEnergies. Het is vreemd om samen te werken met een fossiele brandstofproducent wanneer je zelf probeert van de fossiele brandstoffen af te geraken.

Het klimaatactieplan is een belangrijke stap richting een duurzamere toekomst, maar het is belangrijk dat de universiteit haar acties en keuzes blijft evalueren. Ze moet kritisch blijven kijken naar haar investeringen en samenwerkingen om ervoor te zorgen dat haar klimaatdoelen daadwerkelijk worden behaald. Door een proactieve aanpak kan de universiteit een voorbeeld zijn en bijdragen aan een groenere toekomst.

Wat zijn de prijsuitreikingen?

Zelfs als je niet de grootste filmliefhebber bent, heb je waarschijnlijk wel gehoord van de Oscars, of officieel de Academy Awards: het prestigieuze evenement waar getalenteerde regisseurs en acteurs erkenning krijgen voor hun prestaties. Denk maar terug aan 2024, toen regisseur Christopher Nolan zijn eerste Oscar voor Beste Film won met Oppenheimer en meteen ook zijn tweede Oscar binnenhaalde voor Beste Regisseur. Maar de Academy Awards zijn lang niet de enige prestigieuze prijsuitreikingen voor films. Zo zijn er ook de BAFTA’s, de Screen Actor Guild Awards, de Golden Globes, het Filmfestival van Cannes en talrijke andere filmfestivals die een platform bieden aan zowel opkomende als ervaren regisseurs en acteurs. Het winnen van een prijs is een grote eer en kan een belangrijke boost geven aan je carrière, vooral voor regisseurs. Zo heb je de Palme d’Or, die wordt gezien als een van de meest prestigieuze prijzen in de filmindustrie. Het opmerkelijke bestaan van een klein groepje van regisseurs die er twee hebben gewonnen, met onder andere Francis Ford Coppola (bekend om The Godfather), versterkt de exclusiviteit van deze prijs.

Deze prijsuitreikingen zijn vaak een statussymbool. Niet alleen worden bekroonde films in de cinema-Hall of Fame opgenomen, maar de rode loper en de selectiviteit van deze evenementen dragen bij aan hun prestige. De camera’s, de paparazzi en de live-artikels over elk detail van Ariana Grandes jurk bevestigen het idee dat prijsuitreikingen voor de elite zijn en dat de rest van de wereld slechts mag toekijken.

het selectieproces

Vooraleer films een prijs kunnen winnen, moeten ze eerst geselecteerd en genomineerd worden. Dat proces varieert per festival, maar over het algemeen worden ingestuurde films bekeken door een jury, die daarna stemt en beslist welke films in aanmerking komen. Voor de Oscars bestaat deze jury uit leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, bestaande uit acteurs, regisseurs, producers en andere professionals uit de industrie. Voor andere festivals, zoals Cannes, wordt de jury samengesteld uit filmcritici en vorige prijswinnaars.

Hier begint al een belangrijk probleem: wie bepaalt eigenlijk wat ‘goed’ is? Filmcampagnes en lobbyen spelen een grote rol in het nominatieproces. Studio’s spenderen miljoenen aan marketingcampagnes om de stemmen van juryleden te beïnvloeden. Daarnaast vergroot de kans op een nominatie wanneer de acteurs van een film aanwezig kunnen zijn. Dit betekent dat onafhankelijke films met minder financiële middelen vaak geen eerlijke kans krijgen om genomineerd te worden, ongeacht hun artistieke waarde.

gemiste nominaties...

Een van de grootste teleurstellingen van awards season is wanneer films zelfs geen nominatie krijgen en dus geen kans maken op erkenning. Dit jaar waren bij voorbeeld Kneecap, Queer en Challengers opvallende afwezigen bij de Oscars, ondanks hun succes op andere festivals.

Kneecap – een docu-fictie over de gelijknamige Ierstalige hiphopgroep – werd wel genomineerd bij de BAFTA’s in zes categorieën en won uiteindelijk Outstanding Debut voor het werk van scenarist en regisseur Rich Peppiatt. Luca Guadagnino, bekend van Call Me By Your Name, bracht in 2024 twee films uit, maar werd voor beide over het hoofd gezien door de Academy. Hoewel Challengers en Queer wel prijzen binnenhaalden op festivals zoals de Golden Globes en de Critic’s Choice Awards, beschouwde de Academy hen blijkbaar niet als ‘Oscarwaardig’.

...en overbodige nominaties

Aan de andere kant zijn er films die overdreven veel nominaties krijgen, soms zonder dat ze die volledig verdienen. Een goed voorbeeld hiervan is Emilia Pérez, dat een storm aan prijzen won op filmfestivals ondanks gemengde reacties van critici en publiek. De film kreeg zelfs de Oscar voor Beste Originele Nummer, terwijl bijvoorbeeld Wicked ook genomineerd was in dezelfde categorie.

Daarnaast speelt ‘Oscarbait’ een grote rol in het selectieproces. Films die historische figuren portretteren, zware sociale thema’s aansnijden of over Hollywood zelf gaan, krijgen vaak een streepje voor. Denk aan The Brutalist of Conclave, die bewust mikken op de esthetiek en thematiek die de Academy graag beloont. Ondertussen blijven innovatieve films of genrefilms zoals horror, scifi en komedies vaak ondergewaardeerd in de categorieën van Beste Film of Beste Scenario.

Wat brengt de toekomst?

Awards season is een mix van exclusiviteit en hoop. Wanneer onze favoriete films niet winnen, voelen we de teleurstelling extra hard en blijven we elk jaar met datzelfde onbevredigde gevoel achter. Toch kan onze verwachting soms ingelost worden, zoals toen de Belgisch-Letse productie Flow de Oscar voor Beste Animatiefilm won. Heb je nog steeds niet genoeg van awards season en wil je je hoop hernieuwen? Binnenkort vinden de Emmy Awards en de Tony Awards plaats, die respectievelijk televisie en musicals in de schijnwerpers zetten. Terwijl we misschien geen te hoge verwachtingen mogen hebben voor onze favoriete mediaproducties, kunnen we met een sprankje naïviteit blijven hopen op een eerlijkere en inclusievere toekomst voor filmprijzen.

John Bull (ca. 1562–1628) was een Engelse componist, organist en klavecinist. Hoewel zijn populariteit vandaag de dag is afgenomen, geldt hij nog steeds als een van de meest invloedrijke muzikale figuren van zijn tijd. Hij werd geboren in het graafschap Somerset en kreeg zijn opleiding aan de prestigieuze Koninklijke Kapel in Londen, waar hij later zelf als componist en organist diende. Zijn mooie composities brachten hem in de gunst bij Koningin Elizabeth I, die hem benoemde tot een van haar persoonlijke musici.

Bulls carrière verliep echter niet zonder problemen. In 1613 zou hij Engeland hebben moeten verlaten, vermoedelijk vanwege financiële moeilijkheden en beschuldigingen van immoreel gedrag zoals overspel en het verwekken van buitenechtelijke kinderen. Andere bronnen vermelden dan weer dat hij door het Engelse hof op een spionagemissie naar het continent werd gestuurd, onder het mom van ‘een reis voor zijn gezondheid’. Hij bezocht de Zuidelijke Nederlanden (het huidige België en Luxemburg), een gebied dat destijds deel uitmaakte van het Spaanse Rijk en een toevluchtsoord bood aan verschillende Engelse ballingen, zoals hij dat zelf was. Doorheen zijn reis passeerde hij verscheidene steden, waaronder Brussel. Hier kreeg hij een job aangeboden in de rechtbank, al was dit van korte duur. Na correspondentie met het Engelse hof kwam zijn verleden aan het licht en werd hij ontslagen. Daarna vestigde hij zich definitief in Antwerpen, dat in die tijd een belangrijk cultureel en economisch centrum was, met een bloeiende muzikale scene waar Bull zich snel in mengde.

In Antwerpen was hij de organist van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, een prestigieuze positie in een van de belangrijkste kerken van de Lage Landen. Hij werd er gerespecteerd om zijn muzikale talent en werkte samen met andere componisten en musici. Hij bleef componeren en zijn stijl verder ontwikkelen. Het is ook tijdens deze Antwerpse jaren dat sommigen vermoeden dat hij de melodie componeerde die later bekend werd als God Save the King.

van Antwerpen naar Londen

De precieze oorsprong van de melodie van God Save the King blijft onderwerp van discussie. Zo schrijven sommigen het toe aan Henry Carey, het neefje van de bekende Engelse koningin Anne Boleyn. Anderen wijzen dan weer op mogelijke Franse invloeden uit het lied Grand Dieu, sauve le Roi uit 1686. Toch is er bewijs dat de melodie al in de vroege zeventiende eeuw bestond, wat perfect aansluit bij de periode waarin Bull actief was in Antwerpen. Sommige muziekhistorici suggereren dat Bull de basis legde voor de melodie die later zou zijn geëvolueerd tot het volkslied dat we vandaag kennen.

Een interessante theorie stelt zelfs dat Bull de melodie oorspronkelijk componeerde als eerbetoon aan Koningin Elizabeth I, die regeerde van 1558 tot 1603. Dit zou betekenen dat God Save the King begon als een loflied voor de Tudorkoningin, voordat het zich verder ontwikkelde tot het nationale volkslied.

John Bull en de speculaties

Er zijn echter geen harde bewijzen die bevestigen dat Bull de componist van God Save the King is. De theorie dat hij het lied zou hebben geschreven, is gebaseerd op de symbolische associaties tussen Bull en de Engelse monarchie. Bull werd vaak beschouwd als een nationaal symbool van Engeland, net zoals de naam “John Bull”, die later zou worden gebruikt als bij naam voor de typische Engelsman. Het idee dat hij de componist zou zijn, kan voortkomen uit de wens om de oorsprong van het lied te verbinden met een patriottische Engelse figuur. Zelf keerde hij nooit terug naar Engeland, maar zijn vele connecties met andere grootheden leiden tot de theorie dat het vanuit Antwerpen naar Engeland overwaaide.

Het is mogelijk dat de melodie van God Save the King al bestond in de vroege zeventiende eeuw, misschien in een ruwe of voorlopige vorm. Het zou dan later worden aangepast en verfijnd door andere componisten, zoals Henry Carey, voor het publiek in Engeland. De connectie met Bull blijft dus speculatief, hoewel zijn muzikale invloed zeker een rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van de Engelse muziek in de zestiende en zeventiende eeuw.

een vergeten erfgoed?

Hoewel er geen definitief bewijs is dat Bull daadwerkelijk de componist is van God Save the King, geeft zijn Antwerpse verblijf een fascinerende draai aan de geschiedenis van het lied. Het roept de vraag op of we de herkomst van een stukje Brits nationaal erfgoed eigenlijk in de straten van Antwerpen moeten zoeken. Wat als de klanken van dit iconische volkslied ooit weerklonken in de Kathedraal van Antwerpen, lang voordat het in Engeland een symbool werd van monarchie en nationale trots?

Wat er ook waar mag zijn van deze theorie, het is een mooi voorbeeld van hoe muziek door de eeuwen heen grenzen overstijgt en culturen verbindt. Misschien moeten we de volgende keer dat we God Save the King horen, even denken aan een organist in het hart van Antwerpen die mogelijk de eerste noten op papier zette.