Sven Molenaar ontdekte Het Mengelmoes via Hubert Meeus, gewoon hoogleraar aan UAntwerpen en alom bekend onder Taal- en Letterkundestudenten. Het handschrift maakte in 2004 deel uit van een tentoonstelling, maar bleef verder onaangeraakt. Het bleek in eerste instantie een interessante bron voor de masterscriptie van Molenaar. Daarvoor maakte de student transcripties van alle veertig historieliederen in het handschrift, waarvan hij er zes selecteerde. Die handelden over de Negenjarige Oorlog aan het einde van de woelige zeventiende eeuw. In die periode was alles wat literatuur betrof onderhevig aan zowel kerkelijke als wereldlijke censuur. Daardoor kregen we tot voor kort een eenzijdig beeld van de literatuur uit de zeventiende eeuw. De renaissance is bijgevolg voor velen niet de meest geliefde periode uit de geschiedenis. Het Mengelmoes bevat alternatieve literatuur, die heel anders dan godsdienstige teksten die bekend zijn uit de periode. Het komt uit de Zuidelijke Nederlanden, ongeveer het huidige België zonder de provincie Luik.  Deze alternatieve literatuur liet zien dat er al in de zeventiende eeuw libertijnse teksten circuleerden waarin seksuele vrijheid als onderwerp voorkwam. De teksten die Molenaar onderzocht, leggen dus een ondergrondse cultuur bloot, die voordien onbekend was.

pornografie?

Het begrip pornografie moeten we in dat tijdskader wel anders benaderen. Sven Molenaar verduidelijkt: “In deze tijd is pornografisch materiaal een realisatie van de fantasieën van de pornograaf. In de tijd van Het Mengelmoes was dat niet zo. Toen was pornografie bedoeld om de maatschappelijke orde en moraal te ondermijnen. Daarnaast moest het lustopwekkend zijn." Wat we dan kunnen verwachten in deze geschriften, legt hij verder uit: "Het gaat eerder om lange omschrijvingen van genitaliën en beschrijvingen van seksuele handelingen. Het lustopwekkende van toen werkt nu eerder op onze lachspieren, maar was zeer progressief in de tijd dat het werd geschreven.”

Ellenlange stukken over seks in de geschriften uit die tijdspanne zijn bijzonder. Er bestaat helaas niet iets als een databank van handschriften en hun inhoud. Dat zou wel een interessant beeld geven: er zou een overzicht ontstaan van alles wat er voorhanden is en misschien nog onderzocht kan worden. In de tientallen andere handschriften die Molenaar onderzocht, vond hij niets gelijkaardigs aan de vondsten in Het Mengelmoes. Al sluit hij zeker niet uit dat er elders nog teksten van die aard te vinden zijn.

"Wil jij me jouw vogelhuisje lenen?" "Uw vogel mag mijn huis wel in, mag maar er pas weer uit nadat hij heeft gehuild."

ondergronds

Het Mengelmoes is een ondergronds handschrift. Dat houdt in dat het lang onder de radar kon blijven en nooit werd nagekeken door de censuur, in tegenstelling tot gedrukte boeken. Daarbuiten circuleerden in beperkte kringen enkele losse teksten. Liederen werden vervolgens gezongen, en prozateksten en gedichten werden voorgedragen. De libertijnse opvattingen werden op die manier verspreid en de teksten zorgden voor een hechtere band tussen de leden van de literaire kring(en). Buiten die kringen zagen de teksten weinig tot geen daglicht. Met andere woorden, de teksten bleven echt binnen de libertijnse groepen. Zo zie je maar dat subversief gedachtegoed van alle tijden is. “Deze bron kunnen we het best vergelijken met een besloten groep op Whatsapp of Facebook. Iemand met een hoge functie en een goede naam wil in de publieke ruimte geen uitspraken doen die tegen hem kunnen worden gebruikt, maar in een besloten groepje kan die persoon wel eens uitspraken doen die lijnrecht tegenover zijn publieke ideologie staan”, verduidelijkt Sven Molenaar. “O, tempora; o, mores! Wat een tijden; wat een zeden.”

Voor de onderzoeker is het besluit klaar en duidelijk. Er bestaat niet zoiets als de lange, saaie zeventiende eeuw. Het draait om perceptie en volledigheid. Zijn onderzoek toont aan dat er nog heel wat te ontdekken is. Met Het Mengelmoes zien we voor het eerst teksten die een veelzijdiger beeld geven van de literatuur uit de late zeventiende eeuw. Met die kennis worden er hopelijk blikken verruimd, hoopt hij. Het dwarse gedachtegoed is ook in deze tijd nog uitermate herkenbaar. Vogelhuisjes hebben ondertussen hun erotische connotatie wel verloren, maar over vogeltjes is het laatste woord nog niet gezegd.

het erfgoed van de Antwerpse jezuïeten

De jezuïeten zijn van de zestiende eeuw tot 1773 ononderbroken aanwezig in België. Op de vooravond van grote sociale veranderingen nam paus Clemens XIV in 1773 echter de beslissing om de Sociëteit van Jezus, beter bekend als de jezuïeten, te ontbinden. Het gevolg daarvan was de gedwongen openbare verkoop van alle gebouwen en collecties. Ook verhuisden alle Antwerpse jezuïeten naar Brussel, toen in het Oostenrijkse rijk. Van Goethem begint: “De jezuïeten bouwden inmiddels een belangrijke verzameling manuscripten van mystieke religieuze teksten op, vooral uit de veertiende en vijftiende eeuw, rond Ruusbroec”. Mystiek was een religieuze beweging die zich toelegde op de persoonlijke ervaring van God. Jan van Ruusbroec was de belangrijkste mysticus van de Lage Landen en is tot vandaag de meest vertaalde Nederlandstalige auteur op Anne Frank na. Vanaf hun heroprichting in het kersverse België in 1830 stortten de jezuïeten zich op het stichten van scholen en het terugvinden en bestuderen van oude manuscripten. "In die tijd toerde een pater met zijn brommer langs kloosters en vroeg of het Ruusbroecgenootschap hun oude manuscripten mocht hebben. Daarmee hebben ze ongetwijfeld heel wat kostbare manuscripten gered. Het gebeurde nog dat men ze verknipte, er werden zelfs kaarsen van gemaakt.” Het nog steeds bestaande Ruusbroecgenootschap is indertijd opgericht voor het bestuderen van vrome middeleeuwse literatuur.

De gebouwen op de Stadscampus zijn het zichtbaarste deel van het jezuïetenerfgoed. In 1929 kochten de paters hun vroegere gebouwen rond het Hof van Liere opnieuw aan en renoveerden ze die. Dat was om verschillende redenen opmerkelijk. Pas in de jaren 1970 waren de aankoop- en renovatiekosten afbetaald; een groot deel van deze kosten werd betaald met de wedden van paters die op UFSIA doceerden en hun geld in een fonds staken. Toen UFSIA in 2003 opging in UAntwerpen, heeft de jezuïetenorde de gebouwen cadeau gedaan aan de Universiteit Antwerpen. "Dat is toch heel bijzonder, en haast niemand die dat weet!" onderstreept de rector. Bij de oprichting van UAntwerpen richtten de jezuïeten ook UCSIA (Universitair Centrum Sint-Ignatius) op met als missie het verderzetten van het jezuïtenproject. Ook het Ruusbroecgenootschap met de kostbare collectie kreeg een apart statuut.

menswordend onderwijs versus de harde realiteit

In het vorige artikel interviewde dwars oud-UCSIA-directeur Luc Braeckmans over menswordend onderwijs. Een van de principes van de jezuïetenpedagogie is de cura personalis: de student moet zijn studieprogramma doorlopen, maar ook worden uitgenodigd om meer mens te worden door onder andere individuele begeleiding. Op de vraag wat zijn visie hierover is als rector nuanceert hij: “Globaal genomen is de onderwijsvisie van de jezuïeten overgenomen over heel Europa. Hierbij begeleidt, respecteert en stuurt men leerlingen individueel met het uitgangspunt van plus est en vous. Het is daarom belangrijk te vermelden dat de cura personalis geen monopolie is van de jezuïeten. Van school tot school bestaan er volgens mij grote verschillen, maar eerlijk gezegd denk ik niet dat jezuïetenscholen nog zo anders zijn dan andere scholen.”

Wanneer we het echter over de evolutie van het Vlaamse hoger onderwijs hebben, kunnen we toch een schaalvergroting vaststellen met een schijnbaar verminderde individuele begeleiding. Waar UFSIA een kmo was met een paar honderd personeelsleden, is UAntwerpen momenteel een van de grootste werkgevers in de provincie Antwerpen met zijn 5000-koppig personeel. Samen met colleges van soms honderden studenten tegelijk wordt de notie eerder een nummer te zijn dan een ‘mens’ toch sterker. De rector bevestigt dat: “De onderwijsfinanciering bepaalt de manier van onderwijs aanbieden, daarom kunnen wij niet anders dan lesgeven in grote groepen. We kunnen absoluut geen Angelsaksisch systeem hebben waarin aan kleine groepen lesgegeven wordt met een soort tutorship”. Interessant is dat de faculteit Rechten wel een tutorship integreert in haar onderwijs. Iedere student krijgt een professor of assistent toegewezen die hij of zij drie keer per jaar ziet en open staat voor vragen en met hem of haar de examenresultaten bespreekt. Waarom dan geen onderwijs in kleine groepen? “Dat is gewoon niet te betalen", aldus de rector.

Onderwijs in grote groepen betekent niet dat aan de Antwerpse universiteit maatwerk geheel uitgesloten is. Zo bestaat er het Departement Sociale, Culturele en Studentgerichte Diensten. “Er is een hele reeks projecten die erop gericht zijn om studenten op te sporen waarvan je denkt: die zouden weleens in moeilijkheden kunnen komen of zijn dat nu al. Daar zit cura personalis wel heel sterk in, hè.” Dat de jezuïeten verantwoordelijk zijn voor deze vorm van begeleiding wil de rector niet stellen. Deze manier van werken heeft volgens Van Goethem meer te maken met het bredere maatschappelijke gegeven dat de jezuïetenonderwijsvisie in de negentiende eeuw is uitgedijd over andere onderwijsorganisaties in heel Europa.

tussen levensbeschouwing en vorming

Over levensbeschouwing koestert de rector een sterke mening: “Onderwijs dat niet levensbeschouwelijk is, dat kan niet.” Volgens hem moet men levensbeschouwing breder zien dan godsdienst of vrijzinnigheid. Dat was ook sterk te merken in zijn programma tijdens de rectorverkiezing in 2016. Hij vond dat het vak levensbeschouwing een te enge invulling kreeg. Hij wilde het concept verbreden met oog op de meer multiculturele, diverse en gelaagde samenleving van vandaag. De korf van verbredende vakken waaruit de student vanaf dit academiejaar mag kiezen, vervangt het voorheen verplichte levensbeschouwelijke vak. De vakken in deze korf vullen de oorspronkelijke levensbeschouwelijke component minder expliciet in. In zekere zin kan men stellen dat de jezuïetentraditie van levensbeschouwing en religie geven in de opleiding niet meer wordt voortgezet. Van Goethem ontkent dat niet, maar wijst wel op een ander aspect. “Als je maatwerk wil leveren gericht op cura personalis, geef de studenten dan ook de mogelijkheid om algemeen vormende vakken te kiezen.”

“Vroeger waren er kandidaturen en licenties; de opbouw was beter, vind ik persoonlijk.” Kandidaturen duurden twee jaar en daarin kreeg je veel algemeen vormende vakken, zoals filosofie en psychologie, ongeacht welke richting je deed. Pas bij de licenties ging je je specialiseren en vakkennis opbouwen. “Dat was echt een humanistisch concept: je legt eerst een brede basis en daarop bouw je voort.” In 1999 kregen we het bachelor-mastersysteem waarbij er in de drie jaar durende bachelor meer kernelementen van de opleiding gegeven moeten worden. “Het jammere daarvan is dat het algemeen vormende element onder druk kwam te staan”. De rector stelt dat het invoeren van de korfvakken in zekere zin een antwoord is op de BaMa-hervorming en hoopt deze korf studenten stimuleert om naar meer keuzevakken vragen.

Wanneer de dagen zweven

Weken fladderen

En maanden vliegen

Wanneer ik bij je ben

               Niet bij je ben

    Kijk je om 

    De tijd trekt een streep door de lucht

    Kerft in de helblauwe lucht

               Vliegt en zoeft rakelings langs de wolken

Je zucht en de weken fladderen om je heen

Je kijkt en de dagen zweven traag

Zo’n zweefdagen waar je naar kan blijven turen

Zo’n fladderweken die je hoofd licht maken

Zo’n vliegmaanden die je pas opmerkt wanneer je naar boven staart

               De hemel tot in de nok gevuld met sterren

               Het glinsterende stof boven onze hoofden

Afgelopen weekend, tijdens het eerste deel van het festival, schitterden de spelers van Tutti Fratelli's jongerenproject al in de grote zaal. Giovanni Fratelli bestaat uit zeven enthousiaste jongeren die op een heel persoonlijke manier hun eigen verhalen in de voorstelling VOLLE GANG hebben gegoten. Het eerste festivalweekend vulde een voorstelling van het gezelschap zelf dus het programma. Maar Decleir staat erop dat er zoveel mogelijk andere sociale organisaties en zielsverwanten ook de kans krijgen om hun kunsten te etaleren. Komend weekend zal er dan ook gezongen, gekookt, gespeeld en tentoongesteld worden door diverse organisaties. Dit jaar wordt onder andere samengewerkt met KunST+ vzw, een atelier voor kunstenaars met een verstandelijke beperking. Een selectie aan werken die zij maakten, siert nu het programmaboekje van het festival.

samen spelen, maken en creëren 

“We werkten vanaf het begin samen met het Museum Dr. Guislain”, aldus Reinhilde Decleir. “Maar dit jaar zijn we letterlijk om de hoek gaan kijken. Op nog geen vierhonderd meter van ons huis bevindt zich het atelier van KunST+. Toen ik daar binnenstapte, voelde ik meteen dat er een ongelooflijke sfeer hing. Ze maken prachtige werken, die ook tentoongesteld zullen worden tijdens het festival. Nathalie De Pessemier van KunST+ was meteen enthousiast over een samenwerking.”

KunST+ past dan ook een gelijkaardige filosofie toe. “Naast talentonwikkeling zetten we vooral in op het opkrikken van de eigenwaarde van onze kunstenaars”, vertelt De Pessemier. “Het zijn allemaal volwassenen met een mentale beperking, die in de maatschappij al te vaak worden beschouwd als bijna hulpeloos. Ze leven vaak in functie van wat anderen hun aanbieden. In het atelier werken we andersom. Het is hún atelier, ze kiezen zelf wat ze tekenen en welke materialen ze willen gebruiken. Iedereen volgt zijn eigen ritme. In het begin voelt dat voor velen onwennig omdat ze het niet gewoon zijn om zelf zo veel keuzes te maken. Het klinkt misschien raar, maar die ene dag in de week dat ze naar hier komen, is het voor hen een handicaploze dag. Van de 32 mensen die hier binnenkomen weet ik van 27 niet wat hun handicap is. Die zware rugzak hangen ze als het ware aan de kapstok wanneer ze hier binnenstappen. Dat werkt ongelooflijk bevrijdend, zowel voor hen als voor ons.”

Naast De Pessemier zit Peter Boelens, artistiek leider van Bad van Marie. Zij maken ‘beeldend ervaringstheater waarbij de onderdompeling van de toeschouwer zelfreflecterend en maatschappijkritisch werkt’, dixit hun website. “We proberen de overgang van theater naar realiteit interessant te maken”, zegt Boelens. “Met Bad van Marie blijven we de laatste jaren vaak onder de radar. We brengen onze voorstellingen, die steeds op locatie zijn onder een andere naam. Het ticket dat mensen kopen, is dus niet per se voor een theatervoorstelling, wat de beleving ook anders maakt. Zo zijn we de vieze wereld van de teambuildings binnengetreden en maken we nu voorstellingen onder dat mom. Mensen denken dus dat ze deelnemen aan een teambuilding, maar bevinden zich eigenlijk in een voorstelling. Het blijft altijd spannend wanneer het kantelmoment komt waarop het publiek doorheeft dat alles gespeeld is en ze het doorzien als theater. We tasten graag de grenzen van theater en realiteit af. Op die manier zetten we ons publiek aan tot zelfreflectie.”

Het festivalprogramma bestaat uit een groot aantal personen en organisaties. In de eerste plaats natuurlijk de Fratellianen zelf. Traditiegetrouw openen ze het festival met een zangstonde vanuit de ramen van het imposante gebouw. Spelers en muzikanten van Tutti Fratelli laten de straatstenen trillen en beven, en manen aan tot vreugde in het samenzijn. De vrouwen van From Syria With Love koken vervolgens een heerlijke maaltijd, stadsdichter Maud Vanhauwaert komt vertellen over haar parcours in een geanimeerde lezing en Cie Tartaren uit Leuven – dat ook sociaal-artistiek theater maakt – speelt Begoocheling, een voorstelling over hoe nieuwkomers hun dromen proberen te realiseren. Voor het hele programma verwijzen we je graag door naar de website, maar wat duidelijk blijkt uit deze kleine greep uit het aanbod, is de verbondenheid tussen al deze kunstenaars. Allemaal hebben ze ongeveer hetzelfde doel voor ogen: spelen, maken en creëren zonder vooroordelen en met een open blik. Er wordt niemand de deur gewezen.

eeuwige zoektocht naar geld

Wanneer drie makers uit het culturele veld samenzitten, komt het onderwerp subsidies onvermijdelijk bovendrijven. KunST+ is een uitzondering in de sector omdat het een privé-initiatief is dat niet met subsidies werkt. “Dat is dubbel”, zegt De Pessemier. “Enerzijds is het onzeker of we via deze weg kunnen blijven werken. Anderzijds bewandel je een moeilijke weg als je aan subsidies wil geraken. Elke euro die je uitgeeft, moet je verantwoorden. Je bent de helft van de tijd bezig met het verantwoorden van elke cent die je uitgeeft. Dat is ook terecht, want je krijgt geld van de staat en dus de burger. Werken met eigen investeringen en af en toe een gulle sponsor maken ons natuurlijk wel heel vrij. We gaan en staan waar we willen.”

Bij Tutti Fratelli en Bad van Marie klinkt een heel ander verhaal. “Sinds de structurele subsidies voelt theater maken voelt ook een beetje als een bedrijf runnen”, zegt Boelens. “Je bedenkt samen iets en maakt een dossier aan. Wanneer het toegekend wordt, juichen we en maken we vervolgens de voorstelling. Maar daardoor maak je de voorstelling wel op een andere manier. Het is plots met contracten en werkuren die moeten ingevuld worden. Het voordeel is wel dat je een vast loon hebt, maar ook daar zit voor ons een moeilijkheid. Doordat we ook werken met niet-acteurs, die soms in zo’n moeilijke situatie leven dat ze zelfs geen bankrekening hebben, is het storten van een loon natuurlijk onmogelijk.

“Het is constant zoeken naar geld”, verzucht Decleir. “Met de structurele subsidies die we nu hebben is het echt behelpen, maar sommige dingen willen we echt blijven volhouden. Zo nuttigen we samen voor elke repetitie een heerlijke maaltijd, ook vieren we elke maand de verjaardagen van de jarigen die maand heel uitgebreid. Elk jaar organiseren we ook een aantal feesten en uitstapjes. Maar we moeten natuurlijk onze mensen, die prachtig werk leveren, wel kunnen betalen. Met het budget dat we nu hebben, gaat dat niet. Maar we blijven elke dag zoeken naar centen om dit werk verder te zetten, omdat het zo belangrijk is.”

De werken van KunST+ vzw zijn te bezichtigen tijdens het weekend van 22 tot 24 november. Bad van Marie speelt Naar Oedipus, zaterdag 23 november om 21 uur. Tickets voor deze en andere voorstellingen zijn te bestellen via info@tuttifratelli.be. Voor het volledige programmaoverzicht surf naar tuttifratelli.be.

Waarover gaat VOLLE GANG?

Mathilde Defossez: Zonder al te veel prijs te geven, komt het hierop neer: we komen allemaal een kamer binnen die ons vreemd is. We weten niet waar we zijn en er volgt een hele ontdekking waarom we hier zijn en wat anders had gekund.

Ulrike Van Elsen: We worden geconfronteerd met een wereld waarin niks is. Doordat we dat opnieuw moeten gaan uitzoeken, benaderen we ook de wereld waar we vandaan komen kritischer. 

Mathilde: De verhalen die we vertellen, komen allemaal voort uit onze eigen ervaring. Die hebben we tijdens de vele repetities verwerkt in de voorstelling.

Ulrike: Eva (Schram, regisseuse, nvdr) stuurde ons na de eerste repetities telkens met een open en filosofische vraag naar huis.

Mathilde: Vragen over onze dromen bijvoorbeeld.

Eva Schram: Ik wilde filosoferen over het leven. Hoe is het bijvoorbeeld om vandaag in onze maatschappij te leven?

Ulrike: Al die verhalen en gesprekken werden gedeeld in de groep en Eva heeft die op haar beurt op magische wijze tot een stuk samengebracht.

Waarom vertrekken jullie dan precies vanuit een lege wereld, een lege kamer?

Mathilde: Om het vreemde op te zoeken.

Eva: Op voorhand was er het volgende idee: wat als we opnieuw zouden mogen beginnen; een nieuwe wereld zouden mogen creëren? Hoe die er dan zou uitzien?

Mathilde: Wat als je opnieuw zou beginnen uit het niets? Vandaar de leegte van waaruit je vervolgens zachtjes allemaal samen komt.

Hoe was het om daarover na te denken?

Eva: In het begin was dat best spannend. Voor deze voorstelling zijn we vertrokken vanuit improvisaties en dat werkte vrijwel meteen. Vanuit die oefening ontdekten we een spannende manier van denken: wat gebeurt er als je in een lege kamer komt met mensen die je niet kent en je niet weet wat je daar doet?

Ulrike: Dan speelden we dat we in een wachtkamer waren. Iedereen zat daar met een bepaald doel voor ogen, maar niemand weet van elkaar met welke reden de anderen daar zaten. Door vervolgens gesprekken te voeren kwam je dat te weten.

Hoe was het om over jullie eigen ervaringen na te denken en die te verwerken in het stuk?

Mathilde: Het was best emotioneel. We zijn een heel diverse groep en dat maakt het zo interessant. We leven dan wel met z’n allen op dezelfde aardbol, maar de verhalen die uit de groep voortkwamen, leken allemaal uit verschillende werelden te komen.

Ulrike: Dat maakt deze groep ook zo hecht. Je ziet elkaar wekelijks en deelt best veel met elkaar. Dat schept toch een bepaalde band.

Eva: Mensen denken soms dat we in één werkelijkheid leven, maar we leven in heel veel werkelijkheden en die kom je hier tegen. Ik vond het daarom ook belangrijk om zoveel mogelijk verschillende aspecten te laten zien, juist omdat de werkelijkheid ook zo divers is.

Hoe is het om zo’n persoonlijk verhaal te brengen voor een groot publiek dat jullie niet kent?

Jakob Perceval: Wanneer je je kwetsbaar opstelt in theater, toon je juist je sterkte. Als het natuurlijk op de juiste manier aangepakt wordt en daarvoor was Eva de geschikte persoon. De gesprekken tijdens de repetities voelden heel comfortabel aan en ieders verhaal werd met respect en vertrouwen behandeld. Als dat respect er niet is, zou ik me op scène een aapje met cimbalen voelen.

Mathilde: Eva voelt goed aan wat er gezegd kan worden.

Eva: We gaan op zoek naar onderwerpen die niet alleen voor hen belangrijk zijn, maar ook maatschappelijk relevant kunnen zijn. De kwetsbaarheid die de jongeren tonen kan heel veel opleveren. Ik geloof sterk in de kracht van dingen delen maar je moet het wel willen en er ook klaar voor zijn.

Thomas Van Doninck: Er is ook heel wat afwisseling in de verhalen onderling, met de nodige dosis humor. Die balans tussen heftig, schoonheid en humor is prachtig.

Waarom spelen jullie theater?

Jacob: In de eerste plaats omdat ik momenteel iets te vertellen heb en ook iets wil vertellen, namelijk mijn visie op de wereld. Een andere reden is het bereiken van catharsis: die emotionele reiniging door middel van publiek is voor mezelf heel waardevol.

Emiel De Roo: Ik ben trots op het feit dat we een mooi verhaal brengen. Achteraf moeten sommige mensen zo hard wenen dat ik denk ‘yes, we hebben ze geraakt. Yes, ze breken open’. Mijn doel is mensen laten wenen, de blèters kunnen raken. (lacht)

Thomas: Ik wil graag een eyeopener zijn. Ik ben niet wie ik op het eerste gezicht lijk. Ik wil graag tonen wie ik echt ben. Vorig jaar heb ik tijdens de voorstellingen eerder gefocust op het familiale, in deze voorstelling is dat het financiële. Een van mijn maten kwam kijken en wilde meteen anderen meebrengen. Dat was voor mij een groot compliment en dat wil ik ook graag bereiken.

Ulrike: Mijn persoonlijk doel is zelfontwikkeling. Je stelt jezelf als acteur de vraag hoe je reageert in verschillende situaties. Ik vind dat fijn om over na te denken. Je leeft in het dagelijks leven quasi automatisch, maar met theater begin je na te denken wat je persoonlijkheid echt is. Daarnaast vind ik op een podium staan gewoon heel leuk.

Mohsine Ben El Mostapha: Ik ben op mijn zestiende in Marokko theater beginnen spelen om energie kwijt te geraken. Ik miste theater spelen toen ik hier aankwam en zo ben ik hier terecht gekomen. Het is het eerste stuk dat ik speel sinds ik in België ben. Ik merk dat het niet alleen goed is om aan mijn Nederlands te werken, maar ook voor contact met mensen en zelfs om vriendschappen te sluiten. Belgisch toneel is wel anders dan Marokkaans toneel; in België kan je echt over alles praten in theater.

Wat maakt Giovanni Fratelli, de jongerenwerking van Tutti Fratelli, zo uniek?

Mathilde: Het is echt een allegaartje mensen bij elkaar. In deze groep kan je aan de buitenwereld laten zien dat een heel diverse groep mensen iets moois kan brengen en elkaar ook graag ziet, ondanks alle verschillen. Ik denk niet dat je in andere theatergroepen zoiets kan ervaren.

Thomas: Ik vind het ook heel goed dat we een aparte jongerenwerking hebben. Het zou goed zijn om het op deze manier verder te zetten, maar helaas is ons bestaan bedreigd. Geld blijft altijd een probleem, het is een eeuwige zoektocht, dus alle sponsoring in welkom

Eva: Het belangrijkste is dat iedereen mag meedoen zonder audities. Wie aanklopt, mag meedoen, zo simpel is het. We gaan ook zelf op zoek naar spelers. Zo gaan we praten met organisaties om ons voor te stellen of lanceren we een oproep via Facebook. Iedereen komt hier op heel verschillende manieren binnen gewaaid, maar uiteindelijk zijn we allemaal spelers bij Tutti Fratelli.

Giovanni Fratelli bestaat uit zeven enthousiaste jongeren die op een heel persoonlijke manier hun eigen verhalen in een voorstelling gieten. VOLLE GANG, oftewel de toekomst is al begonnen heeft afgelopen mei acht keer de zaal van Tutti Fratelli doen vollopen en wordt komend weekend hernomen tijdens het Tutti Fratelli-festival Spiegels van de Ziel. Mohsine Ben El Mostapha, Mathilde Defossez, Emiel De Roo, Niels Mariën, Jacob Perceval, Thomas van Doninck en Ulrike van Elsen spelen de herneming van Volle Gang tijdens het weekend van 15-17 november tijdens het festival Spiegels Van De Ziel. Info en tickets via info@tuttifratelli.be.

Wanneer en hoe ben je begonnen als admin?
Toen de vorige admin afstudeerde had hij op de pagina een bericht geplaatst dat hij een opvolger zocht. Dat leek me wel leuk en ik had toch al veel kennis van informatica. Ik wist wie de toenmalige admin was, dus heb ik hem gecontacteerd om te vragen wat ik moest doen om zijn plaats te mogen innemen. Er werd een kleine wedstrijd georganiseerd die ik heb gewonnen van een groep meisjes genaamd Victorious Secrets.  

Aan welke criteria moet een confession voldoen om op de pagina te verschijnen?
Het moet eerst en vooral verschillend genoeg zijn van de confessions die ik in de voorbije maand al heb gepost. Verder zijn er enkele zaken waar ik bij afhaak. De pagina is bijvoorbeeld geen platform om je like-acties of evenementen te delen – die verwijder ik meteen. Daarnaast haal ik berichten die duidelijk politiek getint of rechtstreeks aan een persoon gericht zijn er ook bijna altijd uit. Heel af en toe, als er namen worden genoemd, haal ik de namen er zelf uit, maar dat gebeurt zelden.

Wanneer iemand het heeft over een andere universiteit post ik het ook meestal niet. Ten slotte laat ik Nederlanders die haat uiten tegenover Belgen of andere provincies die iets negatiefs te zeggen hebben over Antwerpen meestal niet toe. Wanneer andere landen of provincies belachelijk worden gemaakt, ben ik dan weer veel minder streng. Dat is misschien een beetje vooringenomen, maar ach, de pagina heet nog steeds 'UAntwerpen Confessions'. (lacht)

Kan jij zien wie de confessions instuurt?
Nee, de confessions worden via een formulier ingestuurd, dat je trouwens makkelijk kan vinden door op de pagina ‘confessions form’ aan te klikken. Subtiele reclame, nee? Terug naar het punt, ik kan enkel zien om hoe laat en op welke datum een confession wordt ingestuurd. Dat is wel handig omdat ik dan de tijd waarin wordt verteld een beetje kan aanpassen als ik de confession bijvoorbeeld pas een paar dagen later post. Dan heb ik het over zaken als ‘vandaag’ in ‘gisteren’ veranderen en dergelijke. Mensen moeten niet bang zijn dat ik veel ga wijzigen aan hun berichten, dat is zeker niet de bedoeling.

Wanneer er foto’s worden ingestuurd, kan ik wel zien van wie ze komen omdat dat nog steeds via de chat moet gebeuren. Als mensen niet willen dat ik hun naam zie, kunnen ze een link naar de afbeelding in het formulier zetten.

Krijg je soms ongewenste berichten?
Neen, eigenlijk niet. Ik heb wel al meegemaakt dat er misverstanden ontstonden wanneer iemand anoniem reageerde op confessions. Je kan dit doen door je confession te beginnen met bijvoorbeeld “@13550 “. Velen beginnen hun bericht met “Als antwoord op confession #12639, …”, maar als ik dit manueel moet knippen en plakken onder de juiste confession verlies ik wel wat tijd. Daarom gaan de verkeerd geformuleerde antwoorden meestal meteen de vuilbak in. Wanneer er op die manier wordt gereageerd, sturen mensen vaak een berichtje naar mij omdat ze denken dat ik die post heb geplaatst, maar dat is helemaal niet zo. Als ik iets post, staat er altijd een variatie van [admin] voor.

Wat is de gekste confession die je al hebt gekregen?
In de zomervakantie heeft iemand een maand lang bijna iedere ochtend een sensueel fantasieverhaal ingestuurd. Ik kon zien dat het dezelfde persoon was omdat steeds dezelfde uitgebreide hashtag werd gebruikt. Ik heb er, denk ik, een van op de pagina geplaatst. Daarna kreeg ik verschillende reacties met ‘betere seksverhalen’, maar het leek me een beetje overdreven om de pagina daarmee te overspoelen.

Heb je al vrienden ontmoet of verloren door admin te zijn?
Verloren niet, wel ontmoet. Ik heb zelfs mijn vriendin leren kennen via de pagina. Ik had als admin gereageerd op een bericht en zij stuurde toen een berichtje naar de pagina met de vraag of de admin een man of vrouw was, want ze had nog nooit een man op die manier horen praten. Ze vond dat wel schattig en zo zijn we beginnen praten. Het bleek dan dat ze bij mij om de hoek woonde – een grappig toeval. Verder heb ik een aantal vrienden over gehouden aan studenten die rechtstreeks naar de pagina stuurden en waar ik gezellig mee aan de praat geraakte.

Hoeveel mensen weten dat jij de admin bent en wie zijn deze mensen?
Mijn ouders, bijna al mijn vrienden, de mensen waar ik vroeger mee in het praesidium zat en mijn vriendin natuurlijk. Ik doe er ook niet heel geheim over wanneer ik mensen leer kennen. Toch zou ik het niet fijn vinden als mensen die mij niet persoonlijk kennen, zouden weten wie ik ben.

Hoeveel confessions krijg je ongeveer per dag en zijn er piekmomenten?
Piekmomenten zijn de blokperiodes en momenten waarop er iets speciaals gebeurt op of rond de universiteit. De week nadat de UAntwerpen werd gehackt kwamen daar bijvoorbeeld elke dag minstens tien confessions over binnen. Verder krijg ik 's nachts soms wel een aantal dronken confessions met dan vaak ’s ochtends een berichtje met de vraag om het toch niet te posten.

Hoe combineer je admin zijn met je studies en dagelijks leven?
Admin zijn kost niet zo veel tijd aangezien ik enkel moet aanduiden of ik de ingestuurde confessions naar de pagina stuur of niet. Ik zit iedere dag zo veel op mijn gsm dat het niet echt een extra inspanning vergt. Naargelang hoeveel tijd ik die dag heb, bekijk ik ook de comments. Dan haal ik de reacties die getuigen van een afwezigheid van gezond verstand eruit. Ook de statistieken bekijken vind ik leuk met alle tools die Facebook me daarvoor geeft.

Verdien je geld aan het admin zijn?
Neen, ik heb er eerder zelf al middelen ingestoken. Tijdens de vorige blokperiode was er bijvoorbeeld vraag naar een website om friends with benefits te vinden. Toen heb ik samen met een aantal mensen enorm veel tijd besteed aan het op poten krijgen van dat project. Ik had zelfs al geld uitgegeven om servers draaiende te krijgen, maar dat project is neergehaald door de Universiteit Antwerpen zelf. Het was volgens hen niet in overeenkomst met de General Data Protection Regulation, de wetgeving over welke data je wel of niet mag gebruiken of opslaan.

Wat maakt admin zijn voor jou de moeite waard?
Alleen al de confessions lezen vind ik heel leuk omdat ik steeds weet wat er gebeurt over de hele universiteit. Als er ergens over wordt geroddeld, lees ik het meestal als eerste. Dat maakt het zeker de moeite waard om admin te zijn. Verder leer ik veel bij over de werking van bijvoorbeeld messengerbots. Ten slotte zijn er af en toe leuke evenementen zoals de Confessions TD waar ik gratis drank kreeg.
 
Wil jij graag iets kwijt, maar wil je ook een duidelijk antwoord? Dan kan je steeds terecht bij het monitoraat, Gate15, het STIP of de campusagent (zie dwars oktober 2019).

Let’s talk about pandas! Je weet wel, die zwart-witte dieren die het klaarspelen zo veel pandapunten te sparen dat ze zichzelf de uitsterving dreigen in te storten. Slecht voor het klimaat zijn ze ook al, want deze dieren vreten dermate veel kwetsbare bamboe (en dat terwijl hun spijsvertering geprogrammeerd staat op vlees!) dat het niet mooi meer is. Ze in leven houden kost bovendien stukken van mensen én ze blijken ook nog eens met mentale problemen (lees: depressies) te worstelen. Agressief kunnen ze daarnaast ook zijn, als ze er de energie voor vinden tenminste.

De minieme nageslachtjes die deze reuzenpanda's op de wereld zetten, zijn de kers op de taart. Als vrouw met sterke kinderwens, maar helaas een bijzonder lage pijngrens, kan ik deze vrouwelijke collega’s alleen maar benijden om wat ongetwijfeld de meest soepele, pijnloze bevalling in heel het dierenrijk moet zijn. Het enige voordeel voor ons is dat je met de foto's van deze kleine, pasgeboren dropjes eindeloos kan oefenen met geloofwaardig uitroepen: "Wat een prachtige baby!" Uit al het voorgaande blijkt dan ook duidelijk dat Moeder Natuur deze diersoort zachtjes ‘Die! Die! Die!’ toefluistert.

Misschien moeten we dan maar en masse de natuur haar gang laten gaan en reuzenpanda’s overleveren aan de genadeloze survival of the fittest? Evolutionair gezien trekken ze aan het kortste strootje, c'est la vie. Diersoorten die van de aardbol verdwijnen maken nu eenmaal deel uit van the circle of life, en het uitsterven van reuzenpanda’s zou niet eens een sneeuwbaleffect teweegbrengen zoals het geval zou zijn bij onze dierbare olifanten. Dus waar wachten we nog op?

Ogen kunnen je blijkbaar redden, zeker als je een reuzenpanda bent. In combinatie met de bolle vorm van hun gezicht en opvallende lichaamstekening roepen hun ‘grote’ zwart omrande, ietwat droevige ogen woordeloos uit: ‘Red mij! Red mij!’. Deze geluidstrilling wordt instinctief opgevangen door de mensheid, die hiermee een spiegel voorgehouden krijgt en daarin een metafoor leest voor alle ellende die we gezamenlijk aanrichten. Evolutionair onderontwikkeld? Integendeel! Was de stand van hun ogen omgekeerd geweest, dan hadden deze kolossen ons mensenhart ijskoud gelaten. Ons moederinstinct wordt nu echter getriggerd door deze aandoenlijke dieren met een hoog aaibaarheidsgehalte, waardoor wij bij het aanschouwen van de reuzenpanda alleen maar kunnen denken: 'Live! Live! Live!'

Dit keer zetten we rallycoureur Nick Van den Bergh in de door hem verafschuwde spotlights. Hij crashte zijn wagen total loss, kocht daarna hetzelfde model auto opnieuw en is nu bezig om zijn eigen wagen vanaf de grond weer op te bouwen. 

De liefde voor de motorsport werd Nick met de paplepel ingegeven. "Toen ik klein was, hadden mijn grootouders oude videobanden. Geel uitgeslagen, zo oud waren ze al. Op die videobanden was te zien hoe mijn grootvader in het Belgisch kampioenschap rallycross reed", vertelt Nick. "Op een vrij hoog niveau zelfs."

Toch zag zijn familie Nick niet meteen rondscheuren op een parcours. "Toen ik op achttien mijn rijbewijs had, merkte ik dat ook ik achter het stuur een voorliefde had voor snelheid. Na verloop van tijd ben ik ook beginnen zaniken bij mijn vader en grootvader: ‘komaan, ik wil het ook eens proberen, ik wil ook gaan rijden’. Na een jaar of twee, drie – ik weet niet exact hoelang ik moest zeuren, maar het was in elk geval lang – gaf mijn vader eindelijk toe." 

Van het een kwam het ander. "We hebben de oude carrosserie in opa's garage gebruikt. Een tweedehands motorblok en versnellingsbak, goedkoop tweedehands op de kop getikt, een paar oude stoelen erin en voilà, ik kon van start!" 

"Het is geen gemakkelijke sport om aan te beginnen," benadrukt hij, "en je weet dat er grote gevolgen zijn bij elke fout die je maakt op het circuit. Het geluk bij rallycross is dat de auto’s minimalistisch zijn, er zit geen elektronica aan. De carrosserie is bijna volledig vervangen door polyester, dus alles wat stuk gaat, is relatief snel te repareren."

Nick crashte en hield daar een whiplash aan over. "Dat is het probleem als je op laag niveau rijdt, dan is een HANS-systeem (Head and Neck Support, nvdr.) niet verplicht. Zo'n systeem voorkomt dat je een whiplash krijgt, maar is ook duur. De naam whiplash laat het misschien wat erger lijken dan het is: mijn nek was een paar dagen stijf van die botsing."

"Mijn auto was aan de voorkant dertig centimeter korter. Nu heb ik een wrak gekocht van hetzelfde model waarin alle onderdelen passen. Dat wil ik deze winter in orde maken, want in het voorjaar begint het nieuwe seizoen." Nick moet voorlopig nog wachten op zijn grootvader die het lassen van aluminium aan zijn kleinzoon gaat aanleren. Hij moet echter geduld hebben: zijn grootvader herstelt momenteel nog van een schouderoperatie.

Quietly the door clicked shut

Under smoke and ash I left

Slipped away like a thief in morning

And upstairs in a cramped room

Your naked body steadily slept

How many crusty kitchen floors I’ve met

Adventure waiting around the cornerstones, leading to

Softly slipping into each other’s arms

Hoping that we won’t fall in love, followed by

Existential breeding, before

Making my way back into the world, alone.

Laten we eerlijk zijn: geld is wellicht de meest meetbare manier om je geluk uit te drukken. Vooral degenen die in het rood staan (hallo, studenten) weten dat het gras groener is aan de overzijde. Toch ben ik, ondanks het zwarte gat in mijn portemonnee, sinds kort van mening dat iedereen beter af zal zijn wanneer alles nog een stuk duurder wordt. Zeker de dingen die je op de Meir vindt.

Een klein voorbeeld van zo'n winkel in de buurt van de Meir is toch wel de Brandy Melville. Hier wordt reclame gemaakt met de slogan 'one size fits all', wat goed klinkt in deze body positive tijden. Na vijf minuten tussen überhippe motiefjes en heerlijk alternatieve stijlen moest ik echter wel constateren dat die one size om slechts een dijbeen zou passen. Met een gemiddelde prijs van dertig euro voor een crop top voelde ik me daar wel heel ongelukkig voor veel geld.

Maar laten we eens terugdenken aan die gouden jaren 90. De flippo’s waren niet aan te slepen, de klimaatcrisis nog een vage gedachte en over het algemeen was alles veel beter. Onder andere de Star-Warsfilms. Ook kan ik me herinneren dat je veel langer deed over de aanschaf van een gsm of een kledingstuk. Niet per se omdat het aanbod toen ook al zo belachelijk groot was, maar vooral omdat het langer duurde om het benodigde bedrag bijeen te schrapen. ‘Wat heerlijk!’ zul je nu misschien denken. ‘Fantastisch! Tegenwoordig zijn dat soort goederen voor iedereen bereikbaar. Gelijkheid, gedeelde rijkdom, het kan niet op!’ Misschien herinner je je dat je nog even naar de Action moet. 

Al die gedachten zijn waar - helaas. Alles wat je begeert, ligt binnen handbereik. Denk aan smartphones van net honderd euro, modieuze jurkjes van acht euro, dozen bonbons voor nog geen twee euro! Zelf ben ik stiekem ontzettend fan van de vier-europrosecco van de Lidl. Beeld je nu even in dat je op kot bent, met een kast vol T-shirts en een doos zeevruchtenchocolade onder je neus. Grote kans dat dit geen onbekende situatie is. Een normale zelfs. Wanneer wordt zo’n ervaring weer als paradijselijk ervaren? Juist: wanneer je jeans van Calvin Klein en je zoetigheden van de favoriete chocolatier komen. Liefst nog heb je flink gespaard voor die aankopen. Waar komt dat goede gevoel vandaan, dat vaak veel langer blijft hangen dan bij een budgetaankoop? 

Ik denk dat het antwoord ligt in de emotionele investering. Over een Mars denk je geen twee seconden na, over dure hartjes van roze cacao wel. Tegelijkertijd kun je mij veel gelukkiger maken met een beschreven ansichtkaartje dan een pintje op café, hoewel het prijsverschil niet erg groot is. Het vriendschappelijke gebaar is ook van gelijke aard. Bij het kaartje weet ik echter dat mama veel meer emotionele en mentale stappen heeft doorlopen dan mijn vriendin toen zij haar bankkaart trok. Aankopen met een ideologisch tintje, zoals tweedehandskleding of een herbruikbare waterfles, doen me meer dan wegwerpitems. De functie blijft hetzelfde, maar het een roept meer gevoel bij me op dan het andere.

Meer betalen kan ook betere leefomstandigheden voor iedereen betekenen. Denk maar aan fairtradeproducten. Aangezien we bij Oxfam het goede gevoel er gratis bij krijgen, zie ik niet in waarom we die ervaring niet zo breed mogelijk zouden maken. Nog een voordeel is het feit dat we flink zouden kunnen sparen als we minder kopen voor een hoger bedrag, alles bij elkaar geteld. Volgens Yuval Noah Harari is een klein bezit hebben ook in lijn met onze menselijke aard. In zijn boek Sapiens licht hij toe dat vroeger mensen weinig spullen bezaten omdat ze veel rondtrokken. Pas toen we slaaf werden van de landbouw en op één plek bleven wonen, stroomden onze huizen vol. Bestek, siervoorwerpen, meubilair… Het werd te veel om achter te laten. In die houdgreep zitten we nog steeds. Daarnaast melden recente onderzoeken dat de meeste kleren maar een paar jaar in de kast blijven hangen – en er misschien wel nooit uitkomen voor je ze weggooit. Ik geef het niet graag toe, maar misschien heeft de suikerzoete Marie Kondo wel gelijk: als je er niet gelukkig van wordt, is het waarschijnlijk beter om het niet in huis te hebben.

Hoe worden we dan gelukkiger van minder geld? Allereerst is het handig dat we allemaal studenten zijn en we sowieso al over weinig geld beschikken. Dat is mooi meegenomen. Verder is het belangrijk om te onthouden dat shoppen een rush geeft die zogezegd beter is dan seks, maar dat je tussen alle euroknallers geen geluk zult vinden. De emotionele kant van spullen biedt hier de ultieme uitkomst. Gratis gelukkiger, wie ziet dat niet zitten? De laatste tip krijg je dan helemaal voor niks: je hart is een spier waarvoor je nooit hebt hoeven betalen, en die je bij veelvuldig gebruik ontzettend veel zal opleveren. Een klein briefje of een kopje koffie kan iemands dag al veel beter maken. Blijf investeren in jezelf en in anderen en je zult je geen dag van je leven arm voelen.