EREDOCTOR SANNA JÄRVELÄ

Lang geleden, ergens in het besneeuwde noorden van Finland, was er slechts een computer beschikbaar voor een volle klas leerlingen. “We hadden niet genoeg geld om meerdere computers te kopen, maar we waren wel met veel studenten”, zegt Järvelä. Ze zag daar geen schaarste, maar kansen. Wat haar vooral opviel, was de manier waarop mensen samen omgaan met technologie: hoe ze discussiëren, aanwijzen en uitleggen. “Toen realiseerde ik me dat het niet de computer of de technologie was, maar de interacties.” En daar, in die Finse klas, werd een levenswerk geboren.
 

de luie luxe van AI

De tijd van computerschaarste is ondertussen al lang voorbij. AI dicteert het tempo en Järvelä stelt haar studenten telkens weer dezelfde ongemakkelijke vraag: “Wil je snel leren en presteren of wil je daadwerkelijk leren?” Volgens haar zit daar een fundamenteel verschil. “Als je wil presteren, dan kan je gerust met AI werken. Dat is snel en makkelijk.” Maar echt leren is een ander verhaal. “Als we willen dat mensen leren, praten we over ontwikkeling. Want hoe balanceren we tussen leren en implementeren?” Haar verdict is bikkelhard: “AI maakt mensen lui.”
 

is AI ethisch?

Ondanks haar kritiek is Järvelä geen doemdenker. “Dat is waarom ik werk aan zelfregulerend leren: de manier waarop wij als leerlingen omgaan met leren, en hoe we ons leren kunnen controleren en monitoren.” Samen met haar team bouwt ze daarom aan een ethische AI-agent die studenten uitdaagt in plaats van hen te verwennen. “Onze agent geeft studenten niet het antwoord, maar helpt hen met vragen stellen en nodigt hen uit om samen te leren.” Als het aan Järvelä ligt, krijg je de antwoorden dus niet meer aangereikt met een snelle prompt, maar stelt de agent jou de vraag: “Hé, heb je dit al opgemerkt?”

Bij de verrassing van een eredoctoraat viel ze bijna van haar stoel. Logisch ook, want het is de hoogste eer die een universiteit kan geven aan een wetenschapper. “Ik moest het laten bezinken, maar na een paar dagen was ik bijgekomen, op een goede manier natuurlijk”, lacht Järvelä. Dat gevoel vertaalt ze snel naar haar werk: “Leren is de enige manier waarop we onszelf kunnen vernieuwen.”

Haar advies aan ons? Gebruik AI, maar bouw ondertussen aan je eigen fundament. Technologie verandert in sneltempo, maar “het blijven de mensen die het moeten doen”.