We drongen diep door in de lagen van het museum. En dan bedoel ik niet dat we de beveiliging omzeilde en een kunstwerk van James Ensor hebben geroofd. Was het maar zo’n feest. Ik heb het over de nieuwe expositie van het KMSKA: een interactieve tentoonstelling die kinderen, jongeren en volwassenen meeneemt naar de verhalen achter de kunstwerken die je niet ziet met het blote oog. Van 28 maart tot en met 30 augustus kan je er zelf aan de slag met uv-licht, microscopen en gespecialiseerde scanners. Niet urenlang voor een schilderij staan, maar actief onderzoek doen en experimenteren. 

Onder het genot van een flinke tas koffie (halve liter, n.v.d.r.) begonnen we onze ochtend in een prachtige zaal vol boekenkasten en kunst. Na de plechtige tussenkomsten van de voorzitter van het museum, de verantwoordelijke van de tentoonstellingen en schepen van Onderwijs Nabilla Ait Daoud werd de expositie geopend met een groepsfoto. Daarbij werd collectief de andere kant op gekeken. Enfin, nu mogen we dan echt beginnen met ons avontuur. 

Eenmaal binnen namen de Ketnetters het over en loodsten ze ons, samen met een klas vol kinderen, doorheen de expo. Iedere kamer had een eigen kunstwerk met een nog te ontrafelen mysterie. En wij, tussen de enthousiaste kinderen, speelden gewoon mee. Het begon met een beeld van Auguste Rodin. Met een uv-lamp en röntgenstraling speurden we naar de breuklijnen. Waarom was de neus eigenlijk afgebroken? Wat het blote oog verborg, onthulden de juiste technieken wel. Daarna mochten we de puzzel, die in duigen lag, terug opbouwen. Kinderlijk eenvoudig zou je denken. Toch? Ik zwijg. 

Verder dan, want het mysterie stopte niet bij Rodin. In de volgende kamer mochten we een schilderij onderzoeken op de pigmenten. Het werk was al eens gerestaureerd in 1940, maar nog niet met de juiste technieken, waardoor de originele toestand verloren ging. Twee kunstenaars op één doek, is het dan nog origineel? 

Vervolgens werden we geprankt door een terracottabeeld van meester Peter Paul Rubens. Want het leek van brons gemaakt en het voelde als brons, maar vanbinnen was het volledig van terracotta. Eigenlijk een soort gepantserd beeld dus. De microscoop was daarbij onze grootste vriend en we prikten zo door de mysterieuze Rubens heen. 

En dan het schilderij van James Ensor. Ehh, die hangt toch bij dwars sinds kort?! Our lawyers will be in touch. Want ook dat doek heeft wat meegemaakt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog veroorzaakte een V2-bom schade aan de glazen koepel van het museum, waardoor scherven het doek beschadigden. Met het blote oog opnieuw niet te zien, maar met de uv-lamp komt dat verborgen geheim aan het licht. 

Dan kwamen we aan in de laatste kunstzaal, die draaide om kunsthistorisch onderzoek via een paneel. Hier gingen we op zoek naar wat de merktekens betekenen en wie het paneel gemaakt heeft. Sherlock, is that you? Als kers op de taart was er een verrassing die iedereen blij maakte: een ballenbak. Want na al dat intensieve speurwerk, mocht er ook genoten worden. Maar let op, want ook hier moesten we ons brein gebruiken. Rondom de ballenbak bevonden zich dozen waar we ballen in mochten gooien om te tonen in hoeverre we akkoord gingen met een statement over een kunstwerk. Was het Rodinbeeld na restauratie nog een kunstwerk? Heeft dat overgeschilderde schilderij twee kunstenaars?

De kinderen hadden er een duidelijke mening over. Wij ook. KunstKrakers loopt van 28 maart tot 30 augustus. Wie zin heeft om eens door de kunst heen te prikken, is van harte welkom. Tip: laat je satéprikkers thuis.

Tijdens de zoektocht naar een toffe, liefst enigszins schattige foto keek ik mijn vroegere zelf recht in de ogen. Ik keek naar hem. Hij keek naar mij. Ik keek om me heen. Ik dacht: o. Dit is het dus, hetgeen waar ik vroeger niets van wist, waar ik niet bezorgd om was, waar ik me niet mee bezighield. De realiteit, de wereld.

Ik wist niets van de wereld, van geopolitieke spanningen, van infectieziekten, van de Europese Unie (p. 8 leert je alles wat kleine ik wilde weten) of wiskunde (p. 10 helpt je verder). Deadlines bleven me gespaard – voor zover ik me herinner toch – regen had iets magisch en ik vermeed nog geen ongelezen berichten. Was toen werkelijk alles beter?

AI bestond niet. Iedereen schreef zijn mails nog zelf. (Niet dat ik mailde, ik was toen twee, maar ik stel me dat zo voor.) In mijn gedachten was er vroeger minder dan nu: minder entertainment, minder technologie, minder drukte. En wat er was, was trager. Toegegeven, het is niet zo dat tweejarige ik alles wat er toen in de wereld gebeurde, en wat niet, zo goed heeft onthouden dat ik het nu volledig waarheidsgetrouw kan analyseren en met de wereld kan delen, maar toch.

Het is wel zo dat ik het me waarschijnlijk veel rooskleuriger voorstel dan het was. Ook toen hadden we zorgen: over onszelf, onze omgeving, onze lievelingsknuffel en de wereld. Een wereld die nog altijd dezelfde is, hoewel ze zich soms volledig anders voordoet. Terwijl we (of ik alleen, als jij niet meedoet) weemoedig terugdenken aan een tijd waarin alles beter was, weten we ergens diep van binnen: het is een illusie. Een fijne illusie.

Roddelen is een eeuwenoud fenomeen en was al aanwezig bij de oude Grieken en Romeinen. Ook toen werd die bezigheid niet heel hoog aangeslagen, maar in tegenstelling tot nu was het niet gelinkt aan een specifiek gender. Zowel mannen als vrouwen konden gretig meedoen aan een roddelsessie. Die visie op roddelen lijkt stabiel te blijven tot aan de dertiende eeuw. Daarna verruilden Kerk en Staat het moeilijk controleerbare kletsen voor het schrift, waarmee ze makkelijker een eenduidige boodschap konden verspreiden. Er kwamen doorheen de jaren ook steeds meer publieke sprekersfuncties bij, zoals bureaucraten en advocaten – functies die werden ingevuld door de mannelijke elite. In die formele context hoorde spraak te verlopen volgens strikte regels van fatsoen. Daarentegen werd conversatie in haar meer ongedwongen vorm ‘roddelen’ genoemd. Vrouwen, onwelkom in professionele settings, konden geen deel uitmaken van die hoogstaande conversaties, waardoor ze simpelweg roddelden. Dat ontwikkelde zich verder tot het cliché waarin mannen spreken met de stem van de rede en vrouwen kletspraat verkopen. 
 

roddeltantes 

Het cliché van de oppervlakkige en venijnige roddelaarster leeft vandaag nog voort, maar klopt dat eigenlijk wel?  Een Amerikaanse studie uit 2020 onderzocht roddelen door opnames van gesprekken te bestuderen. Daaruit bleek dat mensen ongeveer 52 minuten per dag roddelen, wat zo’n 13 procent van hun conversaties uitmaakt. De onderzoekers maakten ook een onderscheid tussen positieve, negatieve en neutrale roddels. Alleen bij de neutrale roddels bleken vrouwen meer te roddelen dan mannen. De meest consistente voorspeller voor een roddelaar zou een extraverte persoonlijkheid zijn. Extraverten praten dus niet enkel meer met anderen, maar ook meer over anderen. 
 

Vrouwen roddelen dus niet noodzakelijk meer dan mannen, maar hun roddelgedrag wordt wel anders beoordeeld. Dat verschil kan verklaard worden door – je kunt het wel raden – het patriarchaat! Terwijl mannen de kost verdienden, werkten vrouwen vaak binnenshuis, waar ze hechte relaties vormden met buurvrouwen en familieleden. Dat verklaart mede de oorsprong van het woord ‘gossip’, wat vroeger eerder een beschrijving van een persoon was. Het woord komt van het Oudengelse ‘godsibb’, wat ‘met God verbonden’ betekent. Het gaat dus over een dierbaar persoon, nauw verbonden met de familie. Met die hechte vriendin, peetouder, tante … kon er tussen de was en de plas tijd gemaakt worden om bij te praten, steun te bieden en te adviseren. Die onderonsjes tussen vrouwen zaaiden onrust bij mannen, die alleen konden gissen naar de gespreksonderwerpen, waardoor ze hun fantasie de vrije loop lieten gaan. Dat veroorzaakte angst dat er dingen van achter gesloten deuren naar buiten zouden lekken. Zo ontstond stilaan het idee dat roddelen kwaadsprekerij en moreel verwerpelijk is en veranderde een belangrijke vorm van vrouwelijke solidariteit in iets schandelijks. 
 

koffieklets of noodzaak? 

Roddelen is niet alleen leuk tijdens de koffie, maar leert ons ook veel over de wereld om ons heen. Zo toont het je welk gedrag wenselijk is en waar er valkuilen zitten. Een gerucht over het feestbeest met een zomer vol herexamens kan bijvoorbeeld als waarschuwing dienen. Naast informatie over de wereld, leert het ons ook veel over de mensen rondom ons. Is deze onbekende persoon iemand met een goede reputatie en dus betrouwbaar, of blijf je beter weg? We gebruiken roddels ook vaak ter vergelijking, om in te schatten of we beter of slechter bezig zijn dan een ander. Roddelen brengt ons dus meer dan alleen de kersverse nieuwtjes.
 

Daarnaast roddelen we niet zomaar met Jan en alleman. Voor er geroddeld kan worden, moet er vertrouwen zijn: je moet zeker zijn dat de nieuwe informatie niet onmiddellijk doorverteld zal worden en dat er gedeelde waarden en normen zijn. Wanneer er dan overgegaan wordt naar roddelen, wordt dat vertrouwen bevestigd en versterkt het de band. Toch is het een tweesnijdend zwaard. De roddel moet natuurlijk over iemand gaan, waardoor diens reputatie – terecht of onterecht – kan veranderen. Of de achterklap waarheidsgetrouw is, is ook moeilijk na te gaan. Want elke keer dat er een gerucht wordt doorverteld, verandert het door ‘onbelangrijke’ informatie die wordt weggelaten, eigen interpretaties die worden toegevoegd of klemtonen die anders worden gelegd. 
 

Ook al zweren we dat we het niet doen, roddelen bepaalt voor een belangrijk deel hoe we omgaan met elkaar en hoe we ons doorheen de wereld bewegen. Een wereld waar er niet geroddeld wordt, is moeilijk voor te stellen. Misschien zouden we met minder angst iemand durven uit te vragen of met minder gêne onze mening durven te uiten. Wel zouden we er kleine momentjes van plezier en ontlading voor moeten opgeven. Denk maar aan tabloids, blogs, 
podcasts … Allemaal vormen van roddelpers, die met hun flitsende titels direct onze aandacht weten te grijpen. Maar ook de grappige anekdotes en verhalen die al fluisterend worden doorverteld tijdens een saaie les of op café zijn goede voorbeelden. Roddelen is al zo lang een deel van de mens dat de vraag “to be, or not to be” evengoed “to gossip, or not to gossip” zou kunnen zijn. 

Wie een historisch accurate verfilming verwacht van Brontë’s roman, zal die hier niet vinden. De film voelt eerder als fanfictie: regisseur Emerald Fennell wilde het verhaal tonen zoals ze het als zestienjarige had ervaren, als een groots liefdesverhaal. Haar stijl, herkenbaar door provocatie en erotiek – denk maar aan Saltburn – is ook hier duidelijk aanwezig.

Persoonlijk heb ik er geen probleem mee wanneer een verfilming geen letterlijke herwerking is. Tegelijk denk ik wel dat een andere marketingstrategie hier beter had gewerkt, want het is wel een zéér vrije interpretatie van de roman. De focus ligt volledig op de relatie tussen Cathy en Heathcliff, waardoor het verhaal herleid wordt tot een destructieve, verboden liefde waarin aantrekking en wrok voortdurend door elkaar lopen. De raamvertelling verdwijnt volledig en ook de tweede generatie personages ontbreekt. Daardoor krijg je eigenlijk een totaal ander verhaal. De hoofdpersonages zijn in de roman ook egocentrisch, maar door de gelaagdheid aan thema’s is er meer context en diepgang. Dat miste ik hier.

Als je de film echter los probeert te zien van het bronmateriaal, valt er wel wat te zeggen over de cinematografie. Visueel is het zonder twijfel een indrukwekkende film. Het Hollywoodbudget is zichtbaar in de uitgebreide sets en kostumering, en er heerst een fantasie­achtige sfeer. Verder paste de muziek van Charli XCX verrassend goed bij die stijl. Tegelijk miste ik de meer uitgesproken bovennatuurlijke elementen, zoals geesten en visioenen, die Wuthering Heights zo Romantisch maken. Het contrast tussen de kostuums en de ruwe natuur werkte visueel dan weer heel sterk. De openingsscène en het titelbeeld zijn bijzonder krachtig en bepaalde scènes blijven echt hangen. De montage is net als de muziek duidelijk afgestemd op een hedendaags publiek: snelle overgangen en een ritme dat op momenten aan een muziekvideo doet denken. Dat werkte vaak goed, maar sommige scènes hadden volgens mij meer tijd verdiend om echt te kunnen ademen.

Het hoogtepunt van de film? Alison Oliver als Isabella Linton. Ze overtuigt vooral door de oprechte naïviteit die ze haar personage meegeeft. Te midden van een verhaal vol erotische spanning oogt ze bijna ontwapenend onschuldig, wat voor een subtiele vorm van humor zorgt.

“Wuthering Heights” is dus niet Wuthering Heights: de gelaagdheid ontbreekt, maar Fennell levert wel een visueel indrukwekkende film. 
 

De sneeuw knispert onder Koens voeten terwijl hij dichter naar de rand van het dak schuifelt. Stiekem had hij gehoopt op meer publiek. Met deze karige opkomst had hij dit net zo goed thuis kunnen doen. Koen vermant zich. Hij sluit zijn ogen, tilt zijn rechtervoet op en –  
 

“Yo!” Een schrille vrouwenstem doorklieft de sneeuwstorm en maant die tot stilte. Koens ogen schieten open. Hij wappert met zijn armen om zijn evenwicht te behouden. Op een stroomkabel balanceert een vrouw, gehuld in een lange, zwarte cape. “Wil je wat drinken? Een kalmerend liedje? Een korte meditatie? Wist je dat ademhalingsoefeningen helpen tegen donkere gedachten? Tenminste, ik neem aan dat je daarom hier staat, anders zou ik je hobby’s heroverwegen.” Ze grinnikt. 
 

“Sorry, maar wie ben jij?” 
 

“Valerie.” Als een koorddanseres beweegt ze over de kabel. “Je beschermengel.” 
 

Verbijsterd aanschouwt Koen haar bloeddoorlopen ogen en gele tanden. “Zien die er niet wat … engeliger uit?” 
 

“Je bedoelt die onschuldige, blonde maagden uit de boekjes? Zo’n typische mannenopmerking dat.” 
 

“Noem je mij nou een seksist terwijl ik op het punt sta te springen?” Koen plaatst zijn handen demonstratief tegen elkaar alsof hij op het punt staat een duik te nemen. “Ja, laten we het daar eens over hebben! Als beschermengel wil ik je zeggen: doe het niet!” 
 

“Bedankt voor het advies. Kun je nu gaan? Ik heb nog een to-dolijstje, zeg maar.” Hij spuugt de woorden naar Valerie toe.
 

“Jeetje, zelfs jezelf van kant maken staat op de to-dolijst. Alles draait tegenwoordig maar om productiviteit, je doelen behalen, de grote race tegen de klok. Wat als je wat meer om je heen zou kijken? Wat voor moois zou je dan wel niet zien?” Koen probeert op telepathische wijze Valerie van de stroomkabel te duwen. 
 

“Laten we het eens proberen.” Ze kijkt overdreven om zich heen en ademt diep in. “Ik zie ... sneeuw.” 
 

“Nog een woord en ik spring, raar wijf.” Valerie verstijft. Haar ogen lijken het bloed in Koens aderen te verdampen. Zijn provocerende grijns maakt plaats voor een licht trillende onderlip. Plots staat Valerie naast hem. Ze grijpt Koen bij zijn nek en trekt hem over de rand. Zijn voeten spartelen hulpeloos boven de afgrond. 
 

“Raar wijf?!” Haar stem klinkt als een stroomschok door de leegte. 
 

“N-n-nee. Sorry, ik –” Koen proest de woorden uit zijn dichtgeknepen keel. “Kun je ... me alsje … blieft … neerzetten?” 
 

Valerie briest als een roofdier, maar dan verzacht haar gezicht. Haar gesnuif transformeert in een rustige, gecontroleerde ademhaling. 
 

“Ik zou het waarderen als je wat vriendelijker tegen mij bent. Begrepen?” Haar stem klinkt kalm. “Ja, mevrouw.” Koen weet niet hoe hard hij moet knikken. 
 

Valerie glimlacht voldaan en zet de bibberende Koen terug op het dak. Ze ademt nog eens diep in en uit.  “Waar ademhalingsoefeningen wel niet goed voor zijn, hè?” 

Wuthering Heights is de enige roman van de Engelse schrijfster Emily Brontë, gepubliceerd in 1847 onder een mannelijk pseudoniem. Bij publicatie werd het verhaal niet goed ontvangen. In een tijd waarin romans vooral beschaafd en moralistisch moesten zijn, bracht Brontë een duistere en emotioneel rauwe vertelling over obsessie, wraak en de verwoestende kracht van liefde.

Centraal staan Catherine Earnshaw en Heathcliff. Heathcliff wordt als vondeling opgenomen door de familie Earnshaw en groeit op naast Catherine en haar broer Hindley. Terwijl Hindley hem veracht, vormt Catherine een intense band met Heathcliff. Hun jeugd speelt zich af op de ruige Yorkshire Moors, een uitgestrekt landschap dat bijna een eigen personage lijkt te worden. De wind en ongetemde natuur weerspiegelen de gepassioneerde emoties van de personages.

Hun liefde is diep en instinctief, maar ook problematisch. Catherine verlangt niet alleen naar Heathcliff, maar ook naar sociale status en zekerheid. Wanneer zij uiteindelijk kiest voor een huwelijk met de rijke Edgar Linton, ontstaat een breuk die het verdere verhaal bepaalt. Heathcliff verdwijnt, maar keert jaren later terug: rijker, harder en gedreven door een allesverterende behoefte aan wraak. Wat volgt is geen klassieke romance, maar een tragedie die zich over twee generaties uitstrekt. Zijn bitterheid en haar keuzes zetten een kettingreactie van verdriet en vergelding in gang die de levens van velen beïnvloedt. Juist die morele complexiteit maakt Wuthering Heights zo fascinerend. Brontë creëert geen helden of schurken, maar personages die tegelijk kwetsbaar en meedogenloos zijn. 

Ook de vertelstructuur draagt bij aan de gelaagdheid van de roman: het verleden van de bewoners wordt via een raamvertelling onthuld. Daardoor ontvouwt het verhaal zich langzaam, als een herinnering die stukje bij beetje wordt blootgelegd.
Brontë’s taal is beeldend en intens. Ze beschrijft niet alleen gebeurtenissen, maar vooral emoties in hun meest rauwe vorm. Liefde wordt hier geen bron van harmonie, maar een kracht die zowel kan verbinden als vernietigen. Meer dan anderhalve eeuw na publicatie blijft Wuthering Heights daarom een indrukwekkende roman. Het is een donkere, stormachtige klassieker die nog altijd bewijst hoe grensverleggend Emily Brontë’s literaire visie was. 
 

A Knight of the Seven Kingdoms 

Deze prequel speelt zich negentig jaar voor Game of Thrones af in dezelfde contreien, al is daar weinig van te merken. Er vliegen geen draken rond en de machtige houses komen slechts beperkt aan bod. Uiteraard vinden we er wel weer een grote dosis bloedvergieten, intriges en braspartijen – het moet ook leuk blijven – maar voor de rest houdt deze spin-off het simpel. Net daarin schuilt zijn kracht; de focus ligt op de relatie tussen hoofdrolduo Ser Duncan en schildknaap Egg en het toernooi waar Duncan aan deelneemt. Na een ridderlijke daad komt hij daar in de problemen en zonder al te veel te spoilen: wie een Targaryen beledigt, speelt met vuur. Je moet geen Game of Thrones-nerd zijn om van deze serie te houden (al helpt dat wel).

Te zien op HBO Max. 6 afleveringen. 
 

Zot! 

In een middeleeuws graafschap dichter bij huis, houdt gravin Isabella hof. Ze probeert een progressiever beleid te voeren dan haar vader, maar dat blijkt moeilijker dan gedacht. Het volk komt in opstand, ze wordt gestalkt door graaf Baldewijn (‘Baldi’ voor de vrienden) en zit in een toxische vriendschapsrelatie met haar raadgeefster. In deze humoristische Vlaamse reeks spelen verschillende BV’s rollen die hen op het lijf geschreven zijn, met een speciale vermelding voor Jens Dendoncker als onhandige nar. De humor zit hem ook in het spelen met middeleeuwse gebruiken en tradities. Zo pleit de wacht voor een betere work-lifebalance en kan je de beul ook inhuren voor communies. Na het zien van Zot! zijn de middeleeuwen gegarandeerd ook jouw favoriete tijdperk!

Te zien op Streamz of gratis op VTM GO. 8 afleveringen. 
 

The Pitt  

Oké, toegegeven, deze serie is niet geheel nieuw. Het tweede seizoen wel, dat sinds begin dit jaar wekelijks te zien is. Mogelijk is dit vervolg nog beter. Ook nu beslaat één aflevering slechts één uur op de spoedafdeling en wie ooit al in die wachtkamer moest zitten, weet hoe druk het daar kan zijn. De levensbedreigende situaties worden afgewisseld met wenkbrauwfronsende gevallen, zoals een oververhitte furry en een non met gonorroe. Je zal je aandacht alvast niet verliezen in deze bloedstollende serie. De adrenalinerush op de fictieve spoedafdeling is minstens even verslavend als de morfine. Kijken dus!

Te zien op HBO Max. 15 afleveringen per seizoen. 

Voor we dieper ingaan op het onderzoek, verduidelijkt Mortelmans eerst wat hij onder ‘singles’ verstaat: “De ‘ultieme single’ zien we als iemand zonder relatie die ook alleen woont.” Tussen dat en een relatie bevinden zich tal van tussenvormen: mensen in een relatie die niet samenwonen, cohousers zonder partner en het relatief nieuwe fenomeen van de situationship. Daarbij is het duidelijk dat er wel iets is, maar de afspraken zijn iets minder evident of afgebakend dan in een echte relatie. Uit het onderzoek blijkt dat mannen gemiddeld meer op zoek zijn naar een echte relatie en liever een situationship vermijden, al is het verschil met vrouwen klein. Belangrijker is de leeftijd: jongere deelnemers zitten vaker in situationships dan oudere. Volgens Mortelmans komt dat mogelijk omdat oudere jongvolwassenen bewuster kiezen: relatie of niet. De jongere generatie is daarin nog meer zoekende, al is er nog te weinig onderzoek om harde conclusies te trekken. 
 

single als identiteit  

Een andere opvallende bevinding is de grote diversiteit binnen de groep singles. Vroeger, pakweg dertig jaar geleden, was single zijn nog vooral een ‘wachtruimte’, zoals Mortelmans het mooi verwoordt. Daarmee bedoelt hij een fase waarin iemand nog verwacht en hoopt een partner te vinden. Vandaag kiezen steeds meer mensen bewust voor singlehood. “We noemen dat mensen die single als identiteit hebben, die zeggen: ‘Ik ben een single, ik ben niet op zoek. Komt er iets, dan is dat fijn’”, verduidelijkt Mortelmans. Ook dat fenomeen wacht nog op meer concreet onderzoek. “Wel is het zeker dat dit een toenemende trend is. Dat is ook te merken aan belangengroepen die steeds vaker aankaarten dat de maatschappij op verschillende vlakken nog sterk op koppels is afgestemd en daardoor minder toegankelijk is voor singles.” Denk bijvoorbeeld aan belastingen, abonnementen of andere vaste kosten. Waar koppels die uitgaven kunnen delen, moeten singles ze alleen dragen. Zonder de opkomst van single als levensstijl zouden die praktijken minder snel als problematisch gezien worden. 
 

de eenzame single? 

Een logische vraag is dan of de stijging van singlehood wenselijk is, zeker op lange termijn. Oudere mensen worstelen nu al soms met eenzaamheid, wat minder snel voorkomt bij mensen met een langdurige partner. Wanneer de eerste generatie singles als identiteit in die leeftijdscategorie komt, kunnen ze dan niet, ondanks hun bewuste keuze, in eenzaamheid vervallen? Niet getreurd, singles! Dat is volgens Mortelmans niet per se de realiteit: “We maken een onderscheid tussen emotionele en sociale eenzaamheid. Die laatste, het ontbreken van sociale contacten, komt bij singles niet vaker voor dan bij andere categorieën. Singles blijven namelijk doorgaans actief netwerken, vaak met andere singles, die hun leefstijl delen.” Emotionele eenzaamheid, het gemis aan een soulmate of iemand om alles mee te delen, kan wel sneller bij singles voorkomen. Sommigen vinden die diepe band eerder bij een ouder dan bij een partner, maar dat vangnet valt helaas op termijn weg. Gelukkig voor de single kan dat wel worden opgevangen door een beste vriend(in): een hechte vriendschap zonder de romantische dimensie. 
 

het (verrassende) succes van datingapps  

Wat Mortelmans verder ook onderzoekt, is het gebruik van datingapps. Dat is een zeer populaire manier om een partner te zoeken, maar heeft toch eerder een slechte reputatie. Veel mensen denken namelijk dat je meer succes hebt bij het vinden van een relatie door een fysieke ontmoeting. Toch constateert Mortelmans uit zijn onderzoek dat de meeste relaties voortkomen uit een datingapp. Maar hoeveel gebruikers zijn dan ook echt op zoek naar een relatie? Mortelmans vertelt ons dat hoe ouder de gebruikers worden, hoe serieuzer ze op zoek zijn naar een vaste relatie in plaats van een fling. Hij beschouwt het gebruik van datingapps over het algemeen als een uitstekende manier om een partner te leren kennen. 
 

de gelukkige single! 

Ten slotte ronden we af met misschien wel de belangrijkste vraag: hoe gelukkig zijn singles? Ook daar is helaas geen eenduidig antwoord op. Wel is zeker dat singles niet automatisch ongelukkig zijn – gelukkig! Het hangt eerder af van wat voor single je bent en hoe je je in die rol gedraagt. Zo legt Mortelmans uit dat singles die wel verlangen naar een relatie perfect gelukkig kunnen zijn zolang ze ook actief op zoek zijn. Wanneer ze de hoop verliezen en eventueel stoppen met actief zoeken, worden ze vaak somberder. Daar tegenover zijn singles als identiteit, die dus geen grote relatiewens hebben, net heel gelukkig wanneer ze niet actief op zoek zijn. Als zij wel op datingapps zitten, en eventueel verschillende slechte ervaringen meemaken, dan zal ook hun gemoedstoestand eerder dalen. Een single is dus op zijn gelukkigst wanneer die doet wat die graag wil, of het nu vastberaden single blijven is of gretig op zoek gaan naar een levenspartner. 
 

Er loopt een weg door mijn gedachten,
niet recht, nooit netjes uitgelijnd,
maar dwars door regels, dwars door lijnen,
waar alles soms een beetje krom mag zijn.

Men zegt dat paden recht moeten lopen,
dat stappen netjes naast elkaar horen te staan,
maar mijn hart wandelt liever dwars,
langs dromen die een bochtje gaan.

Soms buigt de dag zich langzaam krom,
onder het gewicht van wat niet lukte,
maar juist in dat zachte buigen,
schuilt iets wat recht nooit durfde.

Want wat dwars groeit, zoekt het licht,
zelfs wanneer de wind het dwingt te draaien,
en wat krom staat, leeft nog steeds,
weigert simpelweg te breken of te zwaaien.

Dus laat mij maar een beetje dwars zijn,
een beetje krom in wat ik voel,
want rechte lijnen maken muren,
maar kromme wegen brengen mij naar mijn doel.
 

Studentenopperbevelhebber Nele Van Hoyweghen, voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Studenten, is bijzonder kritisch. “Het is veel te vroeg om het systeem opnieuw te hervormen. De harde knip is amper twee jaar oud en er is nog geen onderzoek gedaan naar de neveneffecten ervan. Wat hebben nieuwe maatregelen dan voor zin?” Kritisch evalueren lijkt niet in het straatje van de minister te passen.
 

pijnlijk wapen

Het cijfer waarmee Demir haar plannen onderbouwt, is bovendien minder alarmerend dan het lijkt. Slechts 28% haalt een bachelor op tijd, zo klinkt het. Maar Nele relativeert: als je de ‘time to graduation’ plus één jaar meetelt, zit Vlaanderen op eenzelfde niveau als het OESO-gemiddelde. Nederland haalt 30%, Wallonië slechts 21%. En de minister baseert zich op het coronajaar 2020-2021. Om over representativiteit nog maar te zwijgen.
 

wie betaalt de rekening?

Maar het grootste probleem zit bij wie de rekening voorgeschoteld krijgt. De minimumgrens van 54 studiepunten klinkt gematigd, maar voor mantelzorgers, studenten met een functiebeperking of werkstudenten is dit een muur. Er zijn uitzonderingen voorzien, maar die zijn in de praktijk nauwelijks haalbaar. Aan die uitzonderingen zit namelijk een economisch staartje: attesten en diagnoses kosten honderden tot duizenden euro’s. Een diagnose van een leerstoornis? Zes maanden wachten en kosten die oplopen tot duizend euro. Wie dat niet kan betalen, valt erbuiten. En dan zijn er nog studenten voor wie academisch Nederlands geen vanzelfsprekendheid is. “Niet omdat het hun moedertaal niet is, maar omdat niet iedereen dat taalregister meekrijgt. Het hangt meer af van je sociaaleconomische achtergrond dan van je moedertaal.” 
 

verplicht falen

De 80%-maatregel maakt het niet beter. Studenten die doelbewust een kleiner pakket opnemen, omdat ze de verkeerde studiekeuze maakten of nog niet de nodige competenties hebben, worden hiermee verplicht meer op te nemen. De Vlaamse Vereniging van Studenten pleit daarentegen voor studiesucces boven studieduur. “Liever iemand die 100% rendement haalt met 45 studiepunten dan iemand die er verplicht 54 opneemt en voor slechts 45 slaagt”, zegt Nele. 

Intussen liggen er nieuwe cijfers. Of minister Demir daar iets mee gaat doen, blijft de vraag.