Overslaan en naar de inhoud gaan
universiteit maatschappij cultuur onderzoek Antwerpen opinie satire editoriaal poëzie column

DE CAMPUS VAN MORGEN

“Waar ontmoeten studenten en medewerkers elkaar in de toekomst? Hoe maken we onze campussen duurzamer, levendiger en beter bereikbaar? En welke keuzes moeten we vandaag maken om daar te geraken?” Het waren vragen die rector Herwig Leirs via e-mail opwierp en die centraal stonden tijdens een publieksavond waarin het strategisch campusplan uit de doeken werd gedaan. dwars was aanwezig en neemt jullie graag mee door de avond. 

— Loïck Van Cutsem, Stien Loos

Wie op de avond van 8 oktober door de gangen van het R-gebouw op de Stadscampus liep, merkte waarschijnlijk dat er meer volk rondliep dan gewoonlijk. Aula S.R.002 stroomde snel vol en het geroezemoes nam toe. “Ik kom naar mijn toekomst luisteren”, aldus een medewerker die de publieksavond bijwoonde. Er waren veel studenten en medewerkers van UAntwerpen aanwezig, maar echt publiek was de avond niet: er zaten slechts twee buurtbewoners in de zaal. 

Rector Herwig Leirs opende de avond met een voorwoord waarin hij de verschillende uitdagingen voor de campussen besprak: afgeleefde infrastructuur, asbestproblemen, gebouwen die niet voldoen aan de energienormen, vergunningsproblemen … Daaruit ontstond de vraag hoe UAntwerpen er binnen 25 jaar uit zou kunnen zien en hoe dit past binnen de sociale en stedelijke omgeving. Het strategisch campusplan moet de krijtlijnen uitzetten voor de duurzame campus van de toekomst. 
 

het onderzoek
 

Na het voorwoord van onze rector kwam Sven Augusteyns, ruimtelijke planner bij het landschapsontwerp- en stedenbouwbureau OMGEVING, aan het woord. Hij lichtte toe hoe het opstellen van zo’n plan in zijn werk gaat. Op dit moment is het plan nog in een vroege ontwerpfase. Dat betekent dat het ontwerpbureau een grote hoeveelheid input krijgt van verschillende instanties en personen. Professoren en interne medewerkers, maar ook externe bedrijven zoals de participatiebureaus Endeavor en Vectris, die zich focussen op beleid en mobiliteit, werken mee. Opvallend: ook studenten uit verschillende opleidingen aan UAntwerpen dragen hun steentje bij aan de totstandkoming van het plan. Op de Stadscampus draaien studio’s uit de richtingen Architectuur en Stedenbouw en Ruimtelijke planning rond dit thema, met als centrale vraag: “Hoe ontwerpen we een duurzame campus?” Ook de bio-ingenieurs buigen zich over het strategisch campusplan en onderzoeken de verbanden met en gevolgen voor de omliggende natuur. 
 

zes ambities
 

In het strategisch campusplan worden zes ambities uiteengezet die de duurzame campus van de toekomst moeten verwezenlijken. De big six luiden als volgt:

1. De klimaatneutrale campus met als doel het gebouwenpatrimonium te decarboniseren tegen 2050.

2. De compacte campus staat voor efficiënter gebruik van de beschikbare ruimte. Deze dichtheid zou dan ook interdisciplinaire samenwerking stimuleren doordat interactie tussen personen uit verschillende disciplines wordt bevorderd.

3. De biodiverse campus streeft naar een natuurlijke en biodiverse campus, met aandacht voor de uitdagingen die klimaatverandering ons stelt. 

4. De actieve campus staat voor het aanbieden van zo veel mogelijk alternatieven voor automobiliteit. Zo lopen er momenteel ook gesprekken over de mogelijkheid voor een tramspoornetwerk naar Campus Drie Eiken toe. 

5. De sticky campus zorgt ervoor dat de duurzame campus een plek blijft waar mensen graag vertoeven en "blijven plakken".

6. De gedragen campus houdt tot slot rekening met de diverse behoeften van verschillende mensen.

Momenteel loopt er een alternatief onderzoek om na te gaan of de universiteit verder gaat met twee, drie of vier campussen. Voor iedere campus wordt gekeken naar de verschillende randvoorwaarden zoals de erfgoedwaarde, het belang van afkoeling, de routes en broedplaatsen van vleermuizen … Uiteindelijk moeten al die factoren overwogen worden zodat de verschillende ambities op de beste manier tot stand komen.  Zo lijkt het binnen het idee van de compacte campus voordeliger om verder te gaan met twee campussen, maar de drukte die dat teweeg zou brengen kan mogelijks een nefast effect hebben op een sticky campus. 
 

is er een plan?
 

Na de voorstelling begon er een reeks aan panelgesprekken over de verschillende vertaalslagen van ambitie naar concrete uitwerkingen. Een belangrijke inspiratiebron? UGent, die een aantal jaren geleden al begon aan de uitwerking van hun ‘UGent Verbeeldt 2050’ en waarvan Tristan Verleyen, beleidsadviseur, kwam spreken. Net als Antwerpen kampt Gent met de uitdaging om zijn campussen klaar te stomen voor de toekomst.

Ook het publiek kreeg de kans om hun vragen en bezorgdheden te uiten. Wordt er voldoende rekening gehouden met diversiteit en verschillende noden van studenten? En hoe gaan we het project financieren? De antwoorden: diversiteit zit verweven in deze zes ambities. In verband met de financiering van de projecten werden we met de neus op de feiten gedrukt door Bart Heijnen, algemeen beheerder van UAntwerpen. Hij vertelde dat de becijfering van de plannen nog moet gebeuren, maar dat er onvoldoende geld zal zijn om alles effectief te realiseren, ondanks de bijdrage van de Europese Investeringsbank. Een domper.
 

de toekomst
 

Je vraagt je nu misschien af: “Wordt mijn geliefde (of niet zo geliefde) Campus Groenenborger morgen gesloopt?” Of ben je benieuwd of je binnenkort op de stadscampus ook biologen en wiskundigen tegenkomt? 

Wie op concrete antwoorden hoopte, moet voorlopig nog even op zijn honger blijven zitten. De krijtlijnen voor de duurzame campus van de toekomst werden geschetst aan de hand van vrij abstracte ambities. Hoe UAntwerpen deze aspiraties wil vertalen naar de campussen moet nog blijken. Concrete antwoorden blijven daardoor voorlopig nog iets voor de toekomst.