HOE STUDENTEN HUN PROFFEN NAAR DE BESTSELLERLIJST STUDEREN

Het zit je misschien dwars als docenten een door hen geschreven (hand)boek als verplicht lesmateriaal aanduiden. Wat kan je eraan doen? Je prof bepaalt uiteindelijk of je een boek moet aankopen of niet, ook wanneer hij of zij er zelf de auteur van is. Het neigt wat naar winstbejag, zelfs als de docent veel tijd en moeite in het boek heeft gestoken en het met de beste bedoelingen wil gebruiken voor de les.

Bovendien bestaat de kans dat het boek achteraf toch niet helemaal ‘nodig’ was om voor het vak te slagen, en wat doe je er dan mee? Verkoop je het door aan een andere student, wetende dat die het boek eigenlijk ook niet nodig heeft? Of organiseer je met je vrienden een rituele verbranding, zoals we bij dwars doen? (Mopje, dat doen we al jaren niet meer, n.v.d.r.)

Dat studenten verplicht worden om een boek te kopen van de docent zelf, is geen uitzondering op de regel. Dat zegt ook Luc Van de Poele, departementshoofd Onderwijs: “Concrete cijfers over hoe vaak het gebeurt hebben we niet, maar uitzonderlijk is het niet. Momenteel bestaan er namelijk geen richtlijnen voor proffen om te bepalen welk studiemateriaal zij verplicht mogen maken.” 

Proffen kunnen dus, als ze dat zouden willen, profiteren van een procentje op het lesmateriaal. Toch ziet Van de Poele er ook een positieve kant aan: “Het is ideaal als een docent kiest om cursusmateriaal te maken en het gratis beschikbaar te stellen op het Studentenportaal. Maar zelfs als ze dat niet doen, zijn er ook voordelen aan docenten die hun eigen handboek schrijven en verkopen. Je weet namelijk dat de docent een echte expert is in het veld.” En de voordelen beperken zich niet tot de student: “Daarnaast is het ook voor het aanzien van de universiteit een voordeel dat professoren publiceren.”  

Voor de universiteit is een verplicht zelfgeschreven boek niet per se uit den boze: “Voor ons is dat niet inherent problematisch. Uiteraard moet de kost van het lesmateriaal proportioneel zijn aan de relevantie voor het vak. Als een boek verplicht is, mag je als student dan ook verwachten dat het veel verband houdt met de lesinhoud en dat het voldoende relevant is.” Toch stelt dwars zich vragen bij de sommen geld die docenten hiermee in het laatje brengen. Een boek van 25 euro verkopen aan een aula van vijfhonderd studenten? Voor dat geld wil dwars ook wel eens een handboek schrijven. 

Toegegeven, 25 euro valt best mee, want de prijzen lopen soms hoger op. Wat dacht je van 75 of 100 euro? Op de vraag of een plafondprijs voor zulke boeken niet goed zou zijn om studenten te beschermen, is het antwoord negatief: “Richtlijnen lijken ons nuttiger. Een boek dat lang meegaat, mag misschien ook meer kosten. Vergelijk het met een atlas in het secundair, die gaat ook zes jaar mee.” Helaas kom je niet toe met één handboek aan het begin van je studententijd. De rij bij Universitas is dan ook elk semester weer even lang.  

Wel een pak positiever: de universiteit peilt elke drie jaar in haar programma-evaluatie naar de kosten die boven op het inschrijvingsgeld komen. Op de stelling “De kosten van de opleiding buiten het inschrijvingsgeld zijn aanvaardbaar” antwoordt slechts 13% dat ze het oneens zijn. 87% van alle bachelor-, master-, manama- en schakelstudenten vindt de bijkomende kosten dus wel aanvaardbaar, en dat cijfer is ook al enkele jaren stabiel. Of de aangekochte boeken effectief nodig waren om de vakinhoud te begrijpen (of om te slagen), is dan nog de vraag. 

Het lijkt nu misschien alsof je niets kan doen aan proffen die hun boek aan je willen verkopen. Maar aan het einde van een semester neemt de universiteit verplichte vakevaluaties af bij studenten. “Het is dan aan studenten om aan te geven of een boek wel of niet relevant was voor het vak. Daarnaast zijn er ook studentenvertegenwoordigers die klaarstaan om dit aan te kaarten in onderwijscommissies”, zegt Van de Poele.  

Versta me niet verkeerd, ik gun mijn prof uiteraard een goed verkoopcijfer, al stel ik me de vraag of er dan echt geen enkel ander boek beter geschikt was als leesmateriaal. Maar ik lees het boek met plezier … diagonaal.