WAAROM SEPTEMBER NIET GENOEG IS

Er zijn thema’s waar we graag een kalender voor hebben. Januari is voor goede voornemens, mei voor examens en december voor kerstfeestjes. September staat internationaal in het teken van suïcidepreventie. Op 10 september is het Werelddag Suïcidepreventie.

Het is goed dat er een maand is waarin we extra stilstaan bij suïcide en mentaal welzijn. Campagnes maken het onderwerp zichtbaarder en kunnen de drempel verlagen om erover te praten. Maar ergens wringt het ook. Want wat gebeurt er op 1 oktober? Verdwijnt het onderwerp dan samen met de posters en Instagramverhalen? Liever niet.
 

een vraag die je wel mag stellen
 

Praten over zelfmoord hoeft niet altijd te beginnen met een groot, dramatisch gesprek. Soms begint het veel eenvoudiger, zoals: Hoe gaat het echt met je? Dat klinkt misschien als een vraag die we allemaal stellen, maar vaak bedoelen we eigenlijk: Gaat het goed genoeg om hier geen lang antwoord op te hoeven geven? ‘Goed hoor’ is nu eenmaal een bijzonder efficiënte manier om een gesprek af te ronden.

Toch kan het de moeite zijn om nog eens te vragen. Zeker wanneer iemand zich terugtrekt, voortdurend uitgeput lijkt of duidelijk niet goed in zijn vel zit. Je hoeft daarbij geen psycholoog te zijn of met een perfect antwoord klaar te staan. Soms is luisteren al behoorlijk veel.

En nee, door over zelfmoord te praten, breng je iemand niet zomaar op ideeën. Integendeel. Een open gesprek kan net helpen om iemand uit zijn isolement te halen. Het belangrijkste is niet dat je de juiste woorden vindt, maar dat je durft te blijven wanneer het gesprek moeilijk wordt.
 

waar kan je terecht?
 

Gelukkig hoef je het niet alleen te doen. Ook in Antwerpen zijn er verschillende plaatsen waar jongeren en studenten terechtkunnen, elk met een eigen aanpak.

Aan UAntwerpen kan je via het STIP terecht bij een studentenpsycholoog wanneer je vastloopt met stress, angst, studeren of andere psychologische moeilijkheden. Een gesprek kan zowel online als op de campus plaatsvinden. Meer weten over mentale gezondheid en de ondersteuning voor studenten? Lees dan ook het artikel over mentaal welzijn op UAntwerpen in de verkenningsdwars.

Wie liever eerst ergens binnenloopt zonder meteen het gevoel te hebben dat hij of zij ‘in de hulpverlening’ terechtgekomen is, is welkom bij een OverKop-huis. OverKop richt zich op jongeren van 12 tot 25 jaar en biedt een laagdrempelige plek waar je kan langsgaan, vrienden ontmoeten, iets drinken of gewoon praten. Er zijn verschillende OverKop-huizen verspreid over Vlaanderen, waaronder meerdere locaties in Antwerpen.

Ook het Jongeren Advies Centrum (JAC) is er voor jongeren van 12 tot 25 jaar. Je kan er gratis en vertrouwelijk terecht met vragen over mentale gezondheid, relaties, studies, wonen en meer. Dat kan zowel via chat als op een locatie van het JAC.

Voor jongeren van 10 tot 20 jaar die op zoek zijn naar therapeutische hulp is er daarnaast Therapeuten voor Jongeren (TEJO) Antwerpen. De organisatie biedt gratis, anonieme en laagdrempelige therapeutische gesprekken aan. Die kunnen zowel fysiek in een TEJO-huis als telefonisch plaatsvinden. 
 

Mind Matters Week
 

Wie denkt dat aandacht voor mentaal welzijn na september weer verdwijnt, hoeft gelukkig niet lang te wachten op een volgende reminder. Van 16 tot en met 20 november organiseert UAntwerpen de Mind Matters Week, met activiteiten rond mentaal welzijn, verbinding en veerkracht.

Ook buiten die week blijft het belangrijk om ruimte te maken voor gesprekken over hoe het echt met ons gaat. Mentale gezondheid is niet iets waar je pas aandacht aan hoeft te besteden wanneer het misgaat. Preventie zit soms ook in iets kleins: niet wachten tot iemand kopje-onder gaat, maar onderweg af en toe vragen of die nog boven water is.
 

geen heldenverhaal nodig
 

Misschien is de belangrijkste boodschap van suïcidepreventie dat je niet eerst volledig vast hoeft te lopen voordat je hulp mag vragen. We hebben van zelfstandigheid soms een soort olympische discipline gemaakt. Zelf je kot betalen, zelf je deadlines bijhouden, zelf je problemen oplossen en ondertussen vooral niet te veel laten merken dat het soms allemaal wat te veel wordt. Maar hulp vragen is geen bewijs dat je het niet aankan. Het is juist een manier om het niet allemaal alleen te moeten kunnen.

En voor wie zich zorgen maakt om iemand, geldt hetzelfde. Je hoeft geen redder te worden. Je kan luisteren, vragen hoe het gaat en samen op zoek gaan naar iemand die meer kan helpen.
 

september, oktober, november …
 

Misschien zouden we daarom iets anders van september kunnen maken. Geen maand waarin we een keer per jaar collectief aan mentale gezondheid denken, om daarna vrolijk door te gaan met onze agenda’s. Misschien zou iedere maand wel suïcidepreventiemaand moeten zijn.

Niet omdat we dan twaalf keer per jaar posters met trieste gezichten moeten ophangen. Wel omdat praten over hoe het echt met ons gaat net zo normaal zou moeten worden als praten over onze punten of de dure broodjes in komida.

Want uiteindelijk hoeft suïcidepreventie niet altijd iets groots te zijn. Het kan ook gewoon betekenen dat je iemand niet laat wegkomen met ‘Gaat wel’. Dat je nog eens vraagt: Weet je het zeker? En dat je dan blijft zitten voor het antwoord.
 

hulp nodig? 
 

Denk je aan zelfmoord of maak je je zorgen om iemand? Bij de Zelfmoordlijn kan je gratis en anoniem terecht via het nummer 1813 of via de online chat. De lijn is 24 uur per dag bereikbaar. In een acute noodsituatie bel je 112.