EEN CARRIÈRE UIT LAGEN EN STRUCTUREN

Professor Timmermans was de eerste in zijn familie die hogere studies volgde. “Ik had een bijzonder inspirerende leerkracht biologie”, vertelt hij. “Hij heeft mij, en heel wat klasgenoten, richting de biologie geduwd.” Timmermans startte dierkunde aan het toenmalige Limburgs Universitair Centrum in Diepenbeek, nu Universiteit Hasselt. Voor zijn licentiaatsjaren verhuisde hij naar Campus Drie Eiken, wat toen nog de aparte Universitaire Instelling Antwerpen (UIA) was.

“In je laatste jaar kies je een licentiaatsthesis, de huidige masterproef, op basis van je interesses. Zowel de fysiologie (functies van levende organismen, n.v.d.r.) als de histologie (structuur van biologische weefsels, n.v.d.r.) fascineerden me”, vertelt Timmermans. “Ik koos uiteindelijk voor een histologische studie van de longen van de roodwangschildpad in de Leerstoel voor Histologie en Microscopische Anatomie, onder leiding van professoren De Groodt-Lasseel en Scheuermann. Zij boden me een assistentenplaats aan en zo startte in oktober 1981 mijn academische carrière aan het toenmalige RUCA, naast UIA en UFSIA de derde Antwerpse universitaire instelling.”
 

het varken staat het dichtst bij de mens

Timmermans’ traject werd kort onderbroken door de verplichte legerdienst. Na die periode kwam professor Werner Stach uit de toenmalige DDR tijdelijk in het labo werken. Dat vormde het begin van een onderzoekslijn rond de microscopische bouw van het enterische zenuwstelsel, de bezenuwing van de darmwand, die de rode draad doorheen Timmermans’ verdere academische carrière zou worden.

“Binnen die onderzoekslijn werd eerst, zoals internationaal gebruikelijk was, met de cavia gewerkt als onderzoeksobject. Omwille van de sterkere gelijkenissen met de humane situatie schakelde de groep, samen met een labo uit Minnesota, over op een varkensmodel”, vertelt Timmermans. “Die strategische keuze zette ons onderzoek internationaal op de kaart.”
 

vrijheid boven zekerheid

Na zijn doctoraat in 1987 volgden voor professor Timmermans de klassieke stappen op de academische ladder, die toen volop in hertekening was. Tegelijk kreeg hij een aanbod uit de farmaceutische sector, waar men iemand zocht die de brug kon vormen tussen informatici en biologen/biomedici.

“In die tijd werkten we nog met ponskaarten en computers die een halve ruimte vulden; ook een interne opslagcapaciteit van 40 megabyte was de realiteit. Onvergelijkbaar met wat vandaag beschikbaar is.” Omdat hij in beide domeinen ervaring had, bleek Timmermans de ideale kandidaat.

Toch koos de professor voor de universiteit: “De academische vrijheid gaf de doorslag. In de private sector kan men een onderzoekslijn van de ene dag op de andere stopzetten. In de academische wereld heb je meer ruimte om te blijven gaan voor het onderzoek waarin je gelooft.”
 

ons tweede brein

Het meest gepassioneerd praat de professor over zijn voornaamste onderzoekslijn, het enterische zenuwstelsel: “Het wordt weleens onze little brain genoemd”, zegt hij. “Er zitten minstens evenveel zenuwcellen in ons maag-darmkanaal als in ons ruggenmerg.”

Zijn onderzoeksgroep focuste zich de laatste jaren op de brain-gut axis: de bidirectionele communicatie tussen hersenen en het maag-darmkanaal, waarbij ook het immuunsysteem en het microbioom betrokken zijn. “Recente studies suggereren dat de oorsprong van Parkinson en Alzheimer mogelijk te wijten zijn aan dysfuncties in het maag-darmstelsel.”
 

van wetenschap naar leiderschap

Naast zijn onderzoek en onderwijs draagt de professor ook een belangrijk deel van de recente universiteitsgeschiedenis mee. Acht jaar lang was Timmermans voorzitter van de Onderzoeksraad, een functie die nu bij vicerector Onderzoek en Impact Maarten Weyn ligt. Dat was een periode waarin hij nauw samenwerkte met toenmalig rector Alain Verschoren. “Door het voeren van een streng, maar rechtlijnig beleid hebben we de universiteit financieel weer gezond gemaakt en onderzoeksgewijs sterker gepositioneerd binnen Vlaanderen en Europa. Daar kijk ik met trots op terug.”
 

geen afscheid, maar een overgang

Emeritaat is de academische term voor pensioen, met het verschil dat je op afroep actief kan blijven. Professor Timmermans zetelt nog in internationale evaluatiepanels en begeleidt nog vijf doctoraatsstudenten.

Tegelijk blijft lesgeven hem passioneren. Ook na zijn emeritaat blijft hij nog enkele cursussen verzorgen, tot het academiejaar 2027-2028. “Veel jonge onderzoekers specialiseren zich sterk in één domein, waardoor het bredere overzicht verloren dreigt te gaan. Terwijl basisvakken net alle orgaanstelsels omvatten.” Die brede kennis wil hij nog enkele jaren doorgeven, totdat zijn laatste doctoraatsstudenten succesvol zijn afgestudeerd. “Daarna is het aan de jonge generatie. Dat is hoe het hoort.”

Zijn leuze? "Onderzoek is nooit individueel. Ik heb tientallen doctoraatsstudenten en postdocs begeleid. Dat zij nu wereldwijd carrière maken, is misschien wel het mooiste resultaat van al die jaren.”