DERTIEN STUDENTEN IN GAZA

Thalia Kruger 
 

Le chapitre relatif à ces treize étudiants est donc clos à ce jour. Het hoofdstuk van de dertien studenten is op heden dus afgesloten. Dat zei minister van Buitenlandse Zaken Prévot op donderdag 15 oktober in de Kamer. Waar is het begonnen? In maart beslisten de universiteiten en beursinstellingen over de toekenning van beurzen. Een aantal beurzen gingen naar studenten in Gaza. Palestina geldt immers als prioritair land voor sommige beurzen. In juli contacteerde een van de beursstudenten in Gaza de Taskforce Palestina van onze universiteit. De groep beursstudenten (tien) en postdoc onderzoekers (drie) hebben elkaar gevonden. Ze schreven aan alle mogelijke instanties en kwamen uitgebreid in de Belgische en internationale pers.  
 

wat is de politieke realiteit?  
 

Wat gebeurt er als een student van buiten de EU in België wil komen studeren? Het is niet zo eenvoudig als het lijkt. In de meeste gevallen moet de student, na aanvaarding in een programma, een visum aanvragen. Hiervoor moet de student meer dan tienduizend euro op een geblokkeerde rekening storten en bewijs leveren van medische verzekering, van goede gezondheid, en aantonen dat hij een blanco strafblad heeft. De aanvraag moet de student indienen op de bevoegde Belgische ambassade (in de praktijk vaak bij visumcentra, private instanties gecontracteerd door de Belgische overheid). De Dienst Vreemdelingenzaken in Brussel oordeelt over de visumaanvraag. Het fysieke visum kan de student ophalen bij de Belgische ambassade (of bij het visumcentrum). Eens het visum in het paspoort staat, mag de student naar België reizen.  
 

waarom is het zo moeilijk, specifiek voor studenten in Gaza? 
 

Het eerste struikelblok is de bevoegde Belgische ambassade. In Gaza is er geen Belgische vertegenwoordiging; de bevoegde ambassade is in Jeruzalem. Maar zoals bekend, kan niemand Gaza verlaten zonder de toestemming van Israël. Zomaar een bus naar Jeruzalem nemen (zoals een student in een ander land naar een ambassade zou kunnen reizen) is onmogelijk. Er zijn reeds vier rechterlijke uitspraken tegen minister van Asiel en Migratie Van Bossuyt om de visumaanvragen van de studenten op afstand mogelijk te maken. Er bestaat immers een onlinesysteem voor andere types van visumaanvragen, maar dit staat niet open voor studenten. Telkens een student gelijk krijgt van de rechter, kan enkel deze student de aanvraag online indienen.  

Met uiteindelijk een visumbeslissing komt het volgende obstakel: het verlaten van Gaza. Concreet vergt dit een coördinatie tussen Israël, België en Jordanië. Een dergelijke coördinatie vraagt werk en tijd, maar is niet onmogelijk. Frankrijk, Nederland, Spanje, Polen en Italië slaagden erin om studenten uit Gaza te evacueren in september. In België botst dit echter op een gebrek aan politieke wil (dit zei rector Herwig Leirs ook op 1 september in Terzake). De vijf regeringspartijen zijn overeengekomen dat evacuaties enkel kunnen na een unaniem akkoord binnen de regering (dus N-VA, Vooruit, CD&V, Les Engagés en de MR).  

Minister Prévot, die ondertussen ook dringende vragen kreeg van mensen waarvan gezinsleden met een positieve visumbeslissing in Gaza vastzitten, maakte een stappenplan over de dertien studenten en onderzoekers en over de gezinsherenigers. Dit plan legde hij op 11 september voor aan de ‘Kern’ (de premier en de vicepremiers - een van elke regeringspartij -, aangevuld met de bevoegde minister, in dit geval de minister van Asiel en Migratie).  

De N-VA koppelde ‘het dossier’ echter aan het aanpakken van illegale migratie. Concreet wilde de N-VA een akkoord om mensen naar detentiecentra in derde landen te sturen (zogenaamde ‘terugkeerhubs’ in Rwanda en/of Oeganda), en om een zestigtal mensen naar Afghanistan terug te sturen. Minister Prévot weigerde aan deze ‘chantage’ toe te geven. Toen hij na vier weken eindelijk een compromis met de N-VA bereikte over de dertien beursstudenten en onderzoekers en over een taskforce terugkeer, vond de MR dat dit compromis onvoldoende garanties op terugkeer inhield. Voor hen mochten er pas mensen (al zijn het er maar dertien) binnenkomen als er een aantal vertrekken. Prévot herhaalde dat hij niet meegaat in chantage. 
 

wat vertelt dit over onze maatschappij?  
 

Ik ben triest, beschaamd, ontgoocheld en bezorgd.  

Triest voor de studenten en onderzoekers. Niet alleen omdat ze bijzonder intelligent zijn en een verrijking zouden zijn voor onze leslokalen, maar omdat ze mensen zijn die vastzitten in een oorlogssituatie, en deel uitmaken van een volk dat uitgemoord wordt.  

Beschaamd voor een samenleving die muren bouwt in plaats van bruggen. Die niet door de schietgaten van de eigen muren wil kijken naar de vernieling en de miserie daarbuiten. Die de muren die een ander bouwt gebruikt als versterking van de eigen muren: als mensen er niet uit kunnen, kunnen ze ook bij ons niet binnen.  

Ontgoocheld over de politieke koehandel, nee mensenhandel. In een coalitie zijn onderhandelingen en toegevingen vereist. Maar de manier waarop deze Kern ‘dossiers’ en mensenlevens aan elkaar koppelt is mensonterend. We kunnen blijkbaar enkel de rechten van sommigen garanderen als we de rechten van anderen kunnen schenden. De studenten en onderzoekers zouden pas binnen mogen komen als er andere mensen vertrekken. Deze mensen hebben niets te maken met de studenten. Een ruilhandel aan de poorten van de ommuurde stad.  

Evenzeer ben ik ontgoocheld over het beslissingsproces van dit land, en de verzwakte positie van het parlement. Binnen die muren zijn beide bevoegde ministers grondig ondervraagd. Ze antwoordden. Soms waren ze eerlijk. Soms niet: de minister van Asiel en Migratie haalde de Vreemdelingenwet foutief aan. Ze beweerde in het parlement dat de wet bepaalt dat mensen fysiek een visum moeten aanvragen, terwijl dat er niet in staat. Ik verschoot, maar ik dacht dat de stenen van haar argumenten gingen vallen. De parlementsleden van de oppositie reageerden, maar niemand wees op de fout van de minister. Na de debatten en voorstellen van resoluties door de oppositie kwam dan telkens een resolutie van een van de meerderheidspartijen om terug te keren naar de orde van de dag. Leden van partijen die deel uitmaken van de regering en die beweren dat ze wel de komst van de studenten steunden, stemden toch de voorstellen van de oppositie weg, terwijl die net gingen over die komst. Dan sluiten de rangen: ieder naar de eigen kamer binnen de muren. Een verdieping lager, in de parlementen van de gemeenschappen, zijn er ook besprekingen. En hier steunen de meerderheidspartijen een resolutie die aan hun regering vraagt om aan de federale regering te vragen een oplossing te vinden voor de dertien onderzoekers en studenten.  

Ten slotte ben ik vooral bezorgd over de vrijheid en onafhankelijkheid van onze academische instellingen. Tot nog toe zijn universiteiten geen muren maar vensters: ze kijken naar de wereld en laten andere invloeden binnen. Universiteiten verwelkomen elk jaar verschillende buitenlandse studenten; niet om hen uit de nood te helpen, maar om de dialoog aan te gaan en onze eigen studenten een bredere blik te bieden. Nu tast de regering de instellingen aan door beursstudenten en onderzoekers, geselecteerd door de universiteiten, niet toe te laten.  

In Gaza hebben ze amper muren of vensters. Alleen tenten.