BINNENPRETJE

Je zit in de les, in de trein of in een vergadering die zich met veel overtuiging belangrijk voordoet. Alles lijkt normaal, tot er in je brein iets gebeurt wat volledig uit de pas loopt met de rest van de ruimte. Het begint vaak met iets belachelijk kleins: een woord dat er vreemd uitziet, een zin die net niet goed valt of gewoon je eigen gedachten die zonder toestemming plots een onverwachte afslag nemen. Dan zit je daar, ogenschijnlijk neutraal, maar vanbinnen licht gesaboteerd door je eigen brein. Een binnenpretje dus, een soort stil pleziertje dat zich niet aankondigt. Niet luid genoeg om storend te zijn, niet belangrijk genoeg om uit te leggen, maar net aanwezig genoeg om je even uit de (saaie) realiteit te trekken.

Wat het Nederlands zo bijzonder maakt, is dat het daar een woord voor heeft. Het Engels komt er niet aan te pas met private joke of internal laugh. Het Frans heeft fou rire, wat staat voor giechelen, maar dat is al iets te luid, te zichtbaar en te sociaal. Het Duitse Schmunzeln komt in de buurt, maar duidt eerder op een zachte glimlach dan op iets wat zich volledig binnenskamers afspeelt. Het Nederlandse ‘binnenpretje’ is daarentegen compact en volledig zelfvoorzienend. Het woord doet wat het beschrijft: het houdt alles braaf binnen.

Dat ‘binnen’ is trouwens niet onschuldig. Het veronderstelt een buiten en een binnen, een grens tussen wat zichtbaar is en wat niet. Het binnenpretje speelt zich af in een ruimte die niemand anders kan betreden. Een grap die je voor jezelf houdt of die ene herinnering die plots opduikt terwijl de professor maar blijft doorratelen over monetair beleid. De herinnering aan een vakantie, een absurd gesprek van jaren geleden of een beeld dat nergens op slaat. Het zijn geen grappen. Het zijn gewoon gedachten die beslissen dat ze nu even meer aandacht verdienen dan de buitenwereld. 

In een wereld die steeds meer vraagt om te delen, te reageren en zichtbaar te zijn, is het binnenpretje een van die kleine dingen die volledig van jou zijn. Niet voor een publiek, niet voor een reactie en al zeker niet voor bevestiging van iemand anders. Het trekt je heel even weg uit wat er gaande is: uit de les, de trein of die vergadering die zich nog altijd zeer belangrijk voordoet.