NARCIS - VRIENDSCHAP MET EEN GEURTJE

Fanto voert ons naar het Wenen van 1916, waar de jonge Manno na de dood van zijn moeder zijn vertrouwde Haarlem inruilt voor een kille, onbekende wereld. In het begin voelt hij zich er verloren, tot hij tijdens een zomerkamp vijf leeftijdsgenoten ontmoet. Samen vormen ze een hechte, bijna mythische kring, waarin de vriendschap verder groeit naarmate ze ouder worden: ze studeren, maken kunst, ruiken (letterlijk, want parfum speelt een rol) aan het leven en delen geheimen. Niet alleen onschuldige bekentenissen, maar ook aspecten van hun identiteit die in die tijd gevaarlijk of onaanvaardbaar waren.

Aanvankelijk lijkt alles redelijk idyllisch, tot de geschiedenis zich opdringt. Wanneer het nationaalsocialisme oprukt en Oostenrijk in zijn greep krijgt, verandert Manno's vriendengroep in een moreel mijnenveld. Wat ooit een veilige haven was, wordt een plek waar loyaliteit geen evidentie meer is, maar een (soms pijnlijke) keuze. Wie blijft trouw, wie zwijgt en wie verraadt? Tegelijk rijst de vraag of je je vrienden ooit echt kent, of dat iedereen een rol speelt. Fanto geeft geen eenduidig antwoord, maar laat zien hoe mensen dingen voor elkaar verborgen houden, hoe zwijgen luider is dan spreken en hoe grenzen verschuiven onder druk.

Manno zelf is geen klassieke hoofdrolspeler die het verhaal domineert, maar eerder een observator. Als restaurateur van schilderijen weet hij dat onder elke laag verf een andere waarheid schuilgaat. Die metafoor loopt als een rode draad door het boek: vriendschap als een gelaagd oppervlak, waarin niet alles zichtbaar is en dat ook niet hoeft te zijn.

De schrijfstijl van Fanto is rijk en zintuiglijk. Het begin is traag en de personages blijven wat afstandelijk, alsof je als lezer nog niet meteen wordt binnengelaten in hun wereld. Maar hoe verder je leest, hoe meer alles op z’n plek valt. Tegen het einde denk je volop na over loyaliteit, schuld en vergeving.

Toch wil Narcis soms wat te veel: een ambitieuze historische reikwijdte, veel detail en een hoofdpersonage dat je eerder observeert dan echt doorgrondt. Die overdaad werkt ook in zijn voordeel. Dit is geen boek om in een ruk uit te lezen, maar om langzaam te laten inwerken. Zoals de geur van een bloem waarvan je niet zeker weet of je ‘m lekker vindt, maar waar je toch telkens weer aan ruikt.